Segja sérstakan saksóknara hlera rétt fyrir og eftir yfirheyrslur

Reimar Pétursson hæstaréttarlögmaður sagði á hádegisfundi Lögmannafélags Íslands á Grand Hótel í dag að embætti sérstaks saksóknara hefði stundað það undafarin misseri að óska eftir heimildum til hlerana rétt fyrir og eftir yfirheyrslu sakborninga.

Reimar, sem fjallaði um trúnað á milli lögmanna og skjólstæðinga þeirra, sagði það augljóst að þeir sem væru að fara í yfirheyrslu, eða nýbúnir í slíkri yfirheyrslu, væru töluvert líklegri til þess að hafa samband við lögmann sinn heldur en einhverja aðra í slíkum tilvikum.

Lögmannafélagið fjallaði á fundinum um málefni sem hafa verið í fjölmiðlum undanfarin ár og varðar trúnað lögmanna við skjólstæðinga sína, en nýjasta málið eru hugsanlegar hleranir á samræðum lögmanna við skjólstæðinga sína. Það mál kom upp á Alþingi en þá vildi innanríkisráðherra ekki gefa upp hvort slíkar hleranir hefðu viðgengist.

Reimar, sem var framsögumaður á fundinum, tiltók fjögur dæmi sem honum fannst áhyggjuefni og bryti eða græfi undan trúnaði lögmanna. Og það var ljóst af gestum fundarins að málið væri alvarlegt.

Mestu áhyggjur Reimars snerust um heimildir sem Hæstiréttur Íslands veitti skattrannsóknarstjóra á síðasta ári þar sem lögmanni kvenna, sem til hennar höfðu leitað vegna mála tengdum PIP brjóstapúðunum, var gert að afhenda nafnalista með skjólstæðingum sínum og þeim sem höfðu haft við hana samband. Þar hefði verið gengið verulega á trúnað lögmanns og skjólstæðinga að mati Reimars, en ástæðan fyrir heimildinni var meint skattalagabrot læknisins.

Reimar benti á önnur dæmi, svo sem húsleit á lögmannastofu þar sem leitarheimildin var afar víð.

Reimar sagði ennfremur að hleranir á milli lögmanna og skjólstæðinga væru áhyggjuefni, þá ekki síst vegna þess að hann segir ekkert sannfærandi eftirlit með því hvort upptökum af samskiptum lögmanna og skjólstæðinga væri eytt.

Reimar benti á að leiðir til þess að bæta úr þessu máli væru ekki lagalegar. Raunar er trúnaður lögmanna við skjólstæðinga sína vel varinn í lögum sem og stjórnarskrá.

"Það sem þarf er hugarfarsbreyting," sagði Reimar og bætti við að úrbætur sem hann vildi sjá, væru að dómstólaráð, Lögmannafélag Íslands og ríkissaksóknari ættu að hafa uppi sannfærandi eftirlit með eyðingu hlerana.

Þá sagði Reimar að málið snérist um rétt skjólstæðinga, og þeirra rétt, að fella ekki sök á sig sjálfa. Hann sagði trúnað lögmanna og skjólstæðinga ekki til þess fallna að verja lögmennina sjálfa, það væri ekki hugsunin, heldur að verja skjólstæðingin og tryggja honum sem besta réttarvernd. Enda trúnaðarsamskipti hornsteinninn að því að hann fái fullnægjandi réttaraðstoð.

Ragnar Aðalsteinsson tók undir orð Reimars og bætti svo við að það væri mikilvægt að halda því til haga að sjálfstæði dómstólanna væru undir því komnir að frelsi og sjálfstæði lögmannastéttarinnar væri hvað best tryggð.