Kynlíf og dóp en ekkert rokk Friðrika Benónýsdóttir skrifar 11. mars 2013 13:45 Útlagi eftir Jakob Ejersbo. Páll Baldvin Baldvinsson þýddi. Útlagi. Jacob Ejersbo. Þýðing: Páll Baldvin Baldvinsson JPV-útgáfa. Samantha er af bresku foreldri en hefur búið í Tansaníu frá þriggja ára aldri. Í upphafi Útlaga er hún fimmtán ára gömul, föst í heimavistarskóla þar sem börnum innflytjenda er hrúgað saman, forréttindakrökkum að mati innfæddra, ósamstæðum hópi sem lítið á sameiginlegt annað en vera gestir í landinu þótt flest hafi þau alið nánast allan sinn aldur þar. Þetta landleysi setur mark sitt á þau öll og óöryggi þeirra brýst út í innbyrðis átökum, dópneyslu, óábyrgu kynlífi, hatri á sjálfum sér og aðstæðum sínum. Foreldrar Samönthu eru til lítillar fyrirmyndar, drykkjusjúk móðir og óábyrgur og ofbeldishneigður faðir sem stundar vafasama iðju til að sjá sér farborða. Ljósi punkturinn er eldri systirin Alison, sem þó reynist lítið skjól þegar til kastanna kemur. Það er augljóst frá upphafi að Samantha er glötuninni merkt og uppreisn hennar í gegnum kynlíf, drykkju og dópneyslu er síst til þess fallin að hjálpa henni af veginum sem þangað liggur. Sagan er sögð í fyrstu persónu af Samönthu sjálfri í stuttum köflum sem lýsa aðstæðum hennar og upplifunum á nöturlegan hátt. Hún er mikill töffari, strákastelpa sem býður yfirvaldi og reglum byrginn en er í raun aðeins lítil ráðvillt stelpa sem þráir að finna öryggi og ást. Sögutíminn er níundi áratugurinn og spannar nokkur ár sem einkennast af æ meiri glundroða og þeir fáu föstu punktar sem Samantha býr við í upphafi sögu eyðast einn af öðrum uns ekkert er eftir nema glötunin ein. Ejersbo tekst aðdáanlega að setja sig inn í hugarheim unglingsstelpu og ljóst að bæði Samantha og aðrar persónur eru byggðar á reynslu hans sjálfs af unglingsárunum í Tansaníu. Í eftirmála þýðanda kemur enda fram að söguhetjan sé byggð á vinkonu hans og að vinur Samönthu, hinn danski Christian, eigi sér fyrirmynd í höfundinum sjálfum. Stíllinn er hrár og sannfærandi sem upplifanir unglings í kreppu og þýðing Páls Baldvins skilar honum yfir á sannfærandi talmál unglings á íslensku. Útlagi er ekki þægileg lesning en kröftug og vekur til umhugsanir um upplifanir og aðstæður sem lítið hafa verið kynntar hérlendis. Bíð spennt eftir framhaldsbókunum tveimur sem Ejersbo rétt náði að búa til útgáfu áður en hann lést. Niðurstaða: Vel skrifuð og umhugsunarvekjandi saga um aðstæður sem fáir Íslendingar hafa haft tækifæri til að kynnast. Gagnrýni Mest lesið Þetta er ástæðan afhverju þú átt aldrei að bjóða óperusöngvara í matarboð Gagnrýni Fréttatía vikunnar: Ungfrú Ísland, eldgos og Þjóðhátíðarlagið Lífið Fullkomið tan og tryllt partý Lífið samstarf Hanna Katrín heiðraði Eyjólf í Epal Lífið Spegill, spegill, herm þú mér, hve léleg endurgerðin er Gagnrýni Krílaeggið er nýjasta páskaeggið frá Freyju Lífið samstarf Horfði aftur á keppnina þegar hún kom heim Lífið Vel yfir milljón á fermetrann og baðkar í eldhúsinu Lífið Stuðlabandið höfundar og flytjendur Þjóðhátíðarlagsins: „Við megum ekki fokka þessu upp“ Lífið Bað strax um verkjalyf eftir nefaðgerðina Lífið Fleiri fréttir Þetta er ástæðan afhverju þú átt aldrei að bjóða óperusöngvara í matarboð Spegill, spegill, herm þú mér, hve léleg endurgerðin er Rislítil ástarsaga Eldborg breyttist í vélrænt helvíti Kaldrifjað morð, ungar karlrembur og kæfandi andrúmsloft Strípibúlluást sem hleypir öllu í háaloft Stormur fellur á prófinu Víkingur Heiðar á fjölbreyttri afmælisveislu með ljóslifandi hápunktum Leiksigur Ladda Elísabet fær uppreist æru Sjá meira
Útlagi. Jacob Ejersbo. Þýðing: Páll Baldvin Baldvinsson JPV-útgáfa. Samantha er af bresku foreldri en hefur búið í Tansaníu frá þriggja ára aldri. Í upphafi Útlaga er hún fimmtán ára gömul, föst í heimavistarskóla þar sem börnum innflytjenda er hrúgað saman, forréttindakrökkum að mati innfæddra, ósamstæðum hópi sem lítið á sameiginlegt annað en vera gestir í landinu þótt flest hafi þau alið nánast allan sinn aldur þar. Þetta landleysi setur mark sitt á þau öll og óöryggi þeirra brýst út í innbyrðis átökum, dópneyslu, óábyrgu kynlífi, hatri á sjálfum sér og aðstæðum sínum. Foreldrar Samönthu eru til lítillar fyrirmyndar, drykkjusjúk móðir og óábyrgur og ofbeldishneigður faðir sem stundar vafasama iðju til að sjá sér farborða. Ljósi punkturinn er eldri systirin Alison, sem þó reynist lítið skjól þegar til kastanna kemur. Það er augljóst frá upphafi að Samantha er glötuninni merkt og uppreisn hennar í gegnum kynlíf, drykkju og dópneyslu er síst til þess fallin að hjálpa henni af veginum sem þangað liggur. Sagan er sögð í fyrstu persónu af Samönthu sjálfri í stuttum köflum sem lýsa aðstæðum hennar og upplifunum á nöturlegan hátt. Hún er mikill töffari, strákastelpa sem býður yfirvaldi og reglum byrginn en er í raun aðeins lítil ráðvillt stelpa sem þráir að finna öryggi og ást. Sögutíminn er níundi áratugurinn og spannar nokkur ár sem einkennast af æ meiri glundroða og þeir fáu föstu punktar sem Samantha býr við í upphafi sögu eyðast einn af öðrum uns ekkert er eftir nema glötunin ein. Ejersbo tekst aðdáanlega að setja sig inn í hugarheim unglingsstelpu og ljóst að bæði Samantha og aðrar persónur eru byggðar á reynslu hans sjálfs af unglingsárunum í Tansaníu. Í eftirmála þýðanda kemur enda fram að söguhetjan sé byggð á vinkonu hans og að vinur Samönthu, hinn danski Christian, eigi sér fyrirmynd í höfundinum sjálfum. Stíllinn er hrár og sannfærandi sem upplifanir unglings í kreppu og þýðing Páls Baldvins skilar honum yfir á sannfærandi talmál unglings á íslensku. Útlagi er ekki þægileg lesning en kröftug og vekur til umhugsanir um upplifanir og aðstæður sem lítið hafa verið kynntar hérlendis. Bíð spennt eftir framhaldsbókunum tveimur sem Ejersbo rétt náði að búa til útgáfu áður en hann lést. Niðurstaða: Vel skrifuð og umhugsunarvekjandi saga um aðstæður sem fáir Íslendingar hafa haft tækifæri til að kynnast.
Gagnrýni Mest lesið Þetta er ástæðan afhverju þú átt aldrei að bjóða óperusöngvara í matarboð Gagnrýni Fréttatía vikunnar: Ungfrú Ísland, eldgos og Þjóðhátíðarlagið Lífið Fullkomið tan og tryllt partý Lífið samstarf Hanna Katrín heiðraði Eyjólf í Epal Lífið Spegill, spegill, herm þú mér, hve léleg endurgerðin er Gagnrýni Krílaeggið er nýjasta páskaeggið frá Freyju Lífið samstarf Horfði aftur á keppnina þegar hún kom heim Lífið Vel yfir milljón á fermetrann og baðkar í eldhúsinu Lífið Stuðlabandið höfundar og flytjendur Þjóðhátíðarlagsins: „Við megum ekki fokka þessu upp“ Lífið Bað strax um verkjalyf eftir nefaðgerðina Lífið Fleiri fréttir Þetta er ástæðan afhverju þú átt aldrei að bjóða óperusöngvara í matarboð Spegill, spegill, herm þú mér, hve léleg endurgerðin er Rislítil ástarsaga Eldborg breyttist í vélrænt helvíti Kaldrifjað morð, ungar karlrembur og kæfandi andrúmsloft Strípibúlluást sem hleypir öllu í háaloft Stormur fellur á prófinu Víkingur Heiðar á fjölbreyttri afmælisveislu með ljóslifandi hápunktum Leiksigur Ladda Elísabet fær uppreist æru Sjá meira