Hlýnun lengir líf fellibylja yfir landi Kjartan Kjartansson skrifar 11. nóvember 2020 23:30 Fellibylurinn Flórens yfir Norður-Atlantshafi í september árið 2018 eins og hann kom fyrir sjónir geimfara um borð í Alþjóðlegu geimstöðinni. AP/Alexander Gerst/ESA/NASA Fellibyljir í Norður-Atlantshafi eru tvöfalt lengur missa afl sitt eftir að þeir ganga á land en fyrir fimmtíu árum vegna hnattrænnar hlýnunar af völdum manna. Þannig eru þeir nú færir um að valda enn meiri eyðileggingu á landi en áður. Því hefur lengi verið spáð að fellibyljir gætu orðið öflugri eftir því sem höfin hlýna vegna losunar manna á gróðurhúsalofttegundum. Hlýindin gefa byljunum meiri orku þegar þeir myndast sem gerir þeim kleift að verða enn öflugri en ella. Þessi viðbótarorka er einnig talin ástæða þess að fellibyljir missa afl hægar þegar þeir ganga á land nú en áður. Það er niðurstaða tveggja vísindamanna sem fóru yfir gögn um 71 Atlantshafsfellibyl sem gengið hefur á á land frá 1967. Þeir birtu grein um niðurstöður sínar í vísindaritinu Nature í dag. Hiti og raki yfir sjó knýr fellibylji áfram. Þegar þeir ganga á land rofna tengslin við orkuuppsprettuna og því þverr þeim afl tiltölulega fljótt. Pinaki Chakraborty frá Vísinda- og tæknistofnun Okinawa í Japan sem er annar höfundur greinarinnar segist ekki hafa átt von á að þetta breyttist þrátt fyrir hnattræna hlýnun. Niðurstöðurnar komu honum á óvart. Á sjötta áratug síðustu aldar misstu fellibyljir um tvo þriðju hluta vindstyrks síns á fyrstu sautján klukkustundunum eftir að þeir gengu á land. Nú tekur það almennt um 33 klukkustundir fyrir byljina að missa svo mikinn vindstyrk. „Fyrir Norður-Atlantshafsfellibylji sem ganga á land hefur tímarammi hnignunar næstum því tvöfaldast á undanförnum fimmtíu árum,“ segir Chakraborty sem telur þetta gríðarlega breytingu. Hjón virða fyrir sér flóð og eyðileggingu eftir fellibylinn Flórens í Norður-Karólínu í Bandaríkjunum árið 2018. Þess má vænta að fellibyljir verði skeinuhættari á landi eftir því sem loft og haf hlýnar vegna athafna manna.AP/David Goldman Aukinn raki eins og varaeldsneytistankur Ástæðuna fyrir því að fellibyljirnir halda afli sínu lengur yfir landi nú telja vísindamennirnir aukinn raka sem þeir bera með sér en hlýrra loft getur borið meiri raka en svalara. Þessi raki virkar eins og varaeldsneytistankur fyrir fellibyljina þegar þeir eru komnir upp á land, að sögn breska ríkisútvarpsins BBC. Niðurstöðurnar þýða að eftir því sem hlýnar á jörðinni verði fellibyljir líklega langlífari og kröftugri þegar þeir ganga á land en áður. Þeim gæti því fylgt enn meiri hamfarir en áður. Jim Kossin, loftslags- og fellibyljasérfræðingur hjá Haf- og loftslagsstofnun Bandaríkjanna (NOAA) segir AP-fréttastofunni að það sé merk uppgötvun hjá Chakraborty og Lin Li, meðhöfundi hans, að hafa komið auga á fylgnina á milli hlýinda í sjó og styrk fellibylja yfir landi. Hann kom ekki nálægt rannsókninni. Aðrar rannsóknir, meðal annars sem Kossin var höfundur að, hafa áður sýnt að fellibyljir í hitabeltinu fari nú hægar yfir en áður, beri meiri raka, þeir færist nær pólunum og þeir séu að verða öflugri á hlýnandi jörðu. Fellibyljatímabilið á Norður-Atlantshafi í haust hefur verið sérstaklega virkt. Met var slegið yfir fjölda lægða sem er gefinn nafn. Þurftu veðurfræðingar að grípa til gríska stafrófsins eftir að fyrirframákveðinn listi nafngifta var að þrotum. Fellibylurinn Þeta var 29 lægðin sem myndaðist á þessu tímabili en þær voru mest 28 árið 2005. Loftslagsmál Vísindi Tengdar fréttir Fellibylurinn Eta herjar á íbúa í Mið-Ameríku Fellibylurinn Eta gekk á land í Níkaragva í gær þar sem gríðarlegt úrhelli og miklir vindar hafa herjað á íbúa. 4. nóvember 2020 13:24 Fimmtíu látin eftir aurskriður vegna Eta Fimmtíu manns hið minnsta eru látnir eftir að hafa orðið undir í aurskriðum í Gvatemala. Aurskriðurnar féllu eftir að óveðrið Eta, sem áður var skilgreint sem fellibylur, gekk yfir landið. 6. nóvember 2020 08:26 Leifar fellibylsins Epsilon nálgast landið Það verður fremur hæg austlæg eða norðaustlæg átt í dag, þó allt að tíu metrar á sekúndu norðvestantil. 26. október 2020 06:45 Mest lesið Stúlkan er látin Innlent Tveir stungnir í gistiskýlinu Granda Innlent Guðlaugur Þór miður sín vegna hraðaksturs Innlent Segir algengan misskilning að læknar séu hátekjustétt Innlent Handtóku tvo unga menn eftir að upptökur voru skoðaðar Innlent Dagarnir miklu fleiri hjá Davíð og Ingibjörgu Innlent Náðu líkamsárás á myndband Innlent „Löggan er ekki að fara að labba í gegnum Garðabæ og leita á ungmennum“ Innlent „Við snúum bökum saman og náum tökum á stöðunni“ Innlent Hneig niður á miðjum tónleikum Erlent Fleiri fréttir Slysið hörmulega muni ekki hafa áhrif á vopnasendingar Hneig niður á miðjum tónleikum Njósnamjaldurinn Hvaldimir allur Rekur yfirmann flughersins Trump ætlar að kjósa gegn rétti til þungunarrofs Lokar fyrir aðgang að X í Brasilíu Hefðu getað komið í veg fyrir árásina með leyfi bandamanna Stúlka á leikvelli lést í sprengjuárás Útgáfufyrirtækin höfða mál gegn Flórída vegna bókalaga Drepa fíla og fleiri dýr til að bregðast við hungri sökum þurrka Þungt haldnir eftir að eldingu laust niður á fótboltaæfingu Starmer sagður hafa látið fjarlægja málverk af Thatcher Starfsmaður Wells Fargo sat látinn við skrifborð sitt í fjóra daga Láta af átökum í þrjá daga til að greiða fyrir bólusetningum Ætlar að skipa repúblikana í ráðuneyti sitt Telja öldu hafa grandað eftirlíkingu af víkingaskipi Fulltrúar Trump hrintu starfsmanni hermannagrafreits Ætluðu sér að myrða tugþúsundir á tónleikum Swift Aukin spenna vegna aðgerða Ísraelshers á Vesturbakkanum Árásarmaðurinn verði ekki látinn laus fyrr en að undangengnu mati Mokuðu upp 40 tonnum af dauðum fisk á sólarhring Stofnandi Telegram ákærður fyrir glæpastarfsemi á miðlinum Tveir drengir grófust undir sandi í Danmörku og létust Þrír nýir ráðherrar í Danmörku: „Við erum farin inn að spila skák“ Árásarmaður Ingunnar iðrast einskis Braut gegn hundruðum stúlkna í 20 ríkjum Harris og Walz veita loks viðtal Tíu drepnir í árásum Ísraelshers á Vesturbakkanum Ný sérsniðin ákæra á hendur Trump Segjast hafa bjargað gísl úr jarðgöngum á Gasa Sjá meira
Fellibyljir í Norður-Atlantshafi eru tvöfalt lengur missa afl sitt eftir að þeir ganga á land en fyrir fimmtíu árum vegna hnattrænnar hlýnunar af völdum manna. Þannig eru þeir nú færir um að valda enn meiri eyðileggingu á landi en áður. Því hefur lengi verið spáð að fellibyljir gætu orðið öflugri eftir því sem höfin hlýna vegna losunar manna á gróðurhúsalofttegundum. Hlýindin gefa byljunum meiri orku þegar þeir myndast sem gerir þeim kleift að verða enn öflugri en ella. Þessi viðbótarorka er einnig talin ástæða þess að fellibyljir missa afl hægar þegar þeir ganga á land nú en áður. Það er niðurstaða tveggja vísindamanna sem fóru yfir gögn um 71 Atlantshafsfellibyl sem gengið hefur á á land frá 1967. Þeir birtu grein um niðurstöður sínar í vísindaritinu Nature í dag. Hiti og raki yfir sjó knýr fellibylji áfram. Þegar þeir ganga á land rofna tengslin við orkuuppsprettuna og því þverr þeim afl tiltölulega fljótt. Pinaki Chakraborty frá Vísinda- og tæknistofnun Okinawa í Japan sem er annar höfundur greinarinnar segist ekki hafa átt von á að þetta breyttist þrátt fyrir hnattræna hlýnun. Niðurstöðurnar komu honum á óvart. Á sjötta áratug síðustu aldar misstu fellibyljir um tvo þriðju hluta vindstyrks síns á fyrstu sautján klukkustundunum eftir að þeir gengu á land. Nú tekur það almennt um 33 klukkustundir fyrir byljina að missa svo mikinn vindstyrk. „Fyrir Norður-Atlantshafsfellibylji sem ganga á land hefur tímarammi hnignunar næstum því tvöfaldast á undanförnum fimmtíu árum,“ segir Chakraborty sem telur þetta gríðarlega breytingu. Hjón virða fyrir sér flóð og eyðileggingu eftir fellibylinn Flórens í Norður-Karólínu í Bandaríkjunum árið 2018. Þess má vænta að fellibyljir verði skeinuhættari á landi eftir því sem loft og haf hlýnar vegna athafna manna.AP/David Goldman Aukinn raki eins og varaeldsneytistankur Ástæðuna fyrir því að fellibyljirnir halda afli sínu lengur yfir landi nú telja vísindamennirnir aukinn raka sem þeir bera með sér en hlýrra loft getur borið meiri raka en svalara. Þessi raki virkar eins og varaeldsneytistankur fyrir fellibyljina þegar þeir eru komnir upp á land, að sögn breska ríkisútvarpsins BBC. Niðurstöðurnar þýða að eftir því sem hlýnar á jörðinni verði fellibyljir líklega langlífari og kröftugri þegar þeir ganga á land en áður. Þeim gæti því fylgt enn meiri hamfarir en áður. Jim Kossin, loftslags- og fellibyljasérfræðingur hjá Haf- og loftslagsstofnun Bandaríkjanna (NOAA) segir AP-fréttastofunni að það sé merk uppgötvun hjá Chakraborty og Lin Li, meðhöfundi hans, að hafa komið auga á fylgnina á milli hlýinda í sjó og styrk fellibylja yfir landi. Hann kom ekki nálægt rannsókninni. Aðrar rannsóknir, meðal annars sem Kossin var höfundur að, hafa áður sýnt að fellibyljir í hitabeltinu fari nú hægar yfir en áður, beri meiri raka, þeir færist nær pólunum og þeir séu að verða öflugri á hlýnandi jörðu. Fellibyljatímabilið á Norður-Atlantshafi í haust hefur verið sérstaklega virkt. Met var slegið yfir fjölda lægða sem er gefinn nafn. Þurftu veðurfræðingar að grípa til gríska stafrófsins eftir að fyrirframákveðinn listi nafngifta var að þrotum. Fellibylurinn Þeta var 29 lægðin sem myndaðist á þessu tímabili en þær voru mest 28 árið 2005.
Loftslagsmál Vísindi Tengdar fréttir Fellibylurinn Eta herjar á íbúa í Mið-Ameríku Fellibylurinn Eta gekk á land í Níkaragva í gær þar sem gríðarlegt úrhelli og miklir vindar hafa herjað á íbúa. 4. nóvember 2020 13:24 Fimmtíu látin eftir aurskriður vegna Eta Fimmtíu manns hið minnsta eru látnir eftir að hafa orðið undir í aurskriðum í Gvatemala. Aurskriðurnar féllu eftir að óveðrið Eta, sem áður var skilgreint sem fellibylur, gekk yfir landið. 6. nóvember 2020 08:26 Leifar fellibylsins Epsilon nálgast landið Það verður fremur hæg austlæg eða norðaustlæg átt í dag, þó allt að tíu metrar á sekúndu norðvestantil. 26. október 2020 06:45 Mest lesið Stúlkan er látin Innlent Tveir stungnir í gistiskýlinu Granda Innlent Guðlaugur Þór miður sín vegna hraðaksturs Innlent Segir algengan misskilning að læknar séu hátekjustétt Innlent Handtóku tvo unga menn eftir að upptökur voru skoðaðar Innlent Dagarnir miklu fleiri hjá Davíð og Ingibjörgu Innlent Náðu líkamsárás á myndband Innlent „Löggan er ekki að fara að labba í gegnum Garðabæ og leita á ungmennum“ Innlent „Við snúum bökum saman og náum tökum á stöðunni“ Innlent Hneig niður á miðjum tónleikum Erlent Fleiri fréttir Slysið hörmulega muni ekki hafa áhrif á vopnasendingar Hneig niður á miðjum tónleikum Njósnamjaldurinn Hvaldimir allur Rekur yfirmann flughersins Trump ætlar að kjósa gegn rétti til þungunarrofs Lokar fyrir aðgang að X í Brasilíu Hefðu getað komið í veg fyrir árásina með leyfi bandamanna Stúlka á leikvelli lést í sprengjuárás Útgáfufyrirtækin höfða mál gegn Flórída vegna bókalaga Drepa fíla og fleiri dýr til að bregðast við hungri sökum þurrka Þungt haldnir eftir að eldingu laust niður á fótboltaæfingu Starmer sagður hafa látið fjarlægja málverk af Thatcher Starfsmaður Wells Fargo sat látinn við skrifborð sitt í fjóra daga Láta af átökum í þrjá daga til að greiða fyrir bólusetningum Ætlar að skipa repúblikana í ráðuneyti sitt Telja öldu hafa grandað eftirlíkingu af víkingaskipi Fulltrúar Trump hrintu starfsmanni hermannagrafreits Ætluðu sér að myrða tugþúsundir á tónleikum Swift Aukin spenna vegna aðgerða Ísraelshers á Vesturbakkanum Árásarmaðurinn verði ekki látinn laus fyrr en að undangengnu mati Mokuðu upp 40 tonnum af dauðum fisk á sólarhring Stofnandi Telegram ákærður fyrir glæpastarfsemi á miðlinum Tveir drengir grófust undir sandi í Danmörku og létust Þrír nýir ráðherrar í Danmörku: „Við erum farin inn að spila skák“ Árásarmaður Ingunnar iðrast einskis Braut gegn hundruðum stúlkna í 20 ríkjum Harris og Walz veita loks viðtal Tíu drepnir í árásum Ísraelshers á Vesturbakkanum Ný sérsniðin ákæra á hendur Trump Segjast hafa bjargað gísl úr jarðgöngum á Gasa Sjá meira
Fellibylurinn Eta herjar á íbúa í Mið-Ameríku Fellibylurinn Eta gekk á land í Níkaragva í gær þar sem gríðarlegt úrhelli og miklir vindar hafa herjað á íbúa. 4. nóvember 2020 13:24
Fimmtíu látin eftir aurskriður vegna Eta Fimmtíu manns hið minnsta eru látnir eftir að hafa orðið undir í aurskriðum í Gvatemala. Aurskriðurnar féllu eftir að óveðrið Eta, sem áður var skilgreint sem fellibylur, gekk yfir landið. 6. nóvember 2020 08:26
Leifar fellibylsins Epsilon nálgast landið Það verður fremur hæg austlæg eða norðaustlæg átt í dag, þó allt að tíu metrar á sekúndu norðvestantil. 26. október 2020 06:45