Á­skorun til ríkis­stjórnarinnar: Ekki fækka borgar­full­trúm úr 23 Í 15!

Frú forseti, ágætu landsmenn og borgarstjórn. Það er vegið að lýðræðinu okkar.

Meirihlutinn í borginni virðist ætla að veikja lýðræðið enn frekar. Nú vilja borgarfulltrúar meirihlutans fækka fulltrúum úr 23 í 15. Oddviti Viðreisnar birti grein á Vísi í morgun til að réttlæta þessa aðgerð, á sama tíma og Sigríður Á. Andersen, þingmaður Miðflokksins, hefur lagt fram frumvarp á Alþingi í fjórða sinn til að heimila einmitt þessa fækkun. Það er umhugsunarefni þegar fulltrúar þessara flokka snúa baki í bak til að auðvelda valdasamþjöppun. Þeir selja borgarbúum þá hugmynd að breytingin sé gerð í nafni hagræðingar og skilvirkni, en það er einfaldlega rangt.

Að fækka borgarfulltrúum í Reykjavík svo hressilega er breyting sem mun hafa verulegar og mjög alvarlegar afleiðingar fyrir stjórnsýslu borgarinnar. Á bak við fögur fyrirheit um straumlínulagað kerfi leynist alvarleg hætta fyrir lýðræði, gagnsæi og heilbrigða stjórnhætti.

Mesta áfallið lýtur að lýðræðislegri breidd og fjölbreytileika radda. Þegar sætum í borgarstjórn fækkar, hækkar þröskuldurinn sjálfkrafa sem þarf til að ná inn fulltrúa. Sögulega bitnar þetta harðast á vinstri, félagshyggju, og framtíðarflokkum þar sem fylgið er oft meira dreift, meðan stærri hægri flokkar styrkja stöðu sína. Þetta þýðir að minni flokkar, sem oft brenna fyrir afmörkuðum en gríðarlega mikilvægum málefnum á borð við umhverfis, og loftslagsmál, skipulags, og borgarþróun, Urbaisma, málefni innflytjenda, réttindi hinsegin fólks og réttindamál fatlaðs fólks og öryrkja, eiga á hættu að kaffærast.

Borgarstjórn verður fyrir vikið einsleitari og mun síður spegla þann fjölbreytta raunveruleika sem íbúarnir búa við.

Við þetta bætist hrein og klár valdasamþjöppun. Færri fulltrúar þýða að völdin færast á færri hendur og meirihlutinn þarf færri atkvæði til að keyra mál í gegn án víðtækrar samstöðu eða dýpri umræðu. Á sama tíma fækkar verkefnum borgarinnar ekki neitt. Þeir fimmtán fulltrúar sem eftir sitja þurfa að deila með sér fleiri nefndarsætum og ráðum. Það eykur álagið og leiðir óhjákvæmilega til þess að fólk hefur minni tíma til að kynna sér mál ofan í kjölin, sem veikir verulega nauðsynlegt eftirlitshlutverk kjörinna fulltrúa gagnvart hinu risavaxna embættismannakerfi.

Þessi þróun er auk þess gróðrarstía fyrir aukinn klíkuskap og frændhygli. Þegar ákvarðanataka færist á færri hendur verður kerfið lokaðra og innri hringurinn þrengri. Í litlum hópi verður mun auðveldara fyrir sterka einstaklinga eða flokkseigendafélög að stýra línunni, þar sem tryggð við hópinn fer að skipta meira máli en málefnaleg og staðreyndarleg rök. Hagsmunapot verður sömuleiðis talsvert auðveldara, eins td þegar örfáir aðilar ráða yfir stórum ákvörðunum á borð við lóðaúthlutanir, útboð og ráðningar, aukast líkurnar á því að persónuleg tengsl, fjölskyldubönd, vinasambönd eða viðskiptahagsmunir vegi þyngra en faglegt mat. Það er jú einfaldlega mun auðveldara fyrir hagsmunaaðila að hafa áhrif á lítinn hóp en stóran og fjölbreyttan hóp fulltrúa.

Að lokum mun þessi fækkun ýta undir svokallaða hreppapólitík, þar sem hagsmunir afmarkaðra hverfa eða hópa eru settir ofar heildarhagsmunum borgarinnar. Með færri fulltrúum er nánast öruggt að ákveðin hverfi innan borgarinnar, líkt og Kjalarnes, Grafarvogur eða Breiðholt, missi sína staðbundnu fulltrúa. Þeir fáu sem komast að munu upplifa ríka pressu á að verja hagsmuni síns eigin baklands þar sem þeir sækja mest fylgi. Í stað þess að horft sé á Reykjavík sem eina heild þar sem fjármunum er skipt af skynsemi, hættir pólitíkin til að breytast í skotgrafarhernað þar sem fulltrúar rífast um bitana fyrir sitt nánasta umhverfi til að tryggja endurkjör sitt.

Í stuttu máli er verið að fórna lýðræðislegri breidd fyrir meinta skilvirkni. Afleiðingin verður sú að borgarstjórn einangrast frá grasrótinni, ákvarðanir verða teknar bak við lokaðar dyr fárra útvaldra og hagsmunir stóru flokkanna og vel tengdra einstaklinga verða settir í fyrirrúm á kostnað almennings.

Það er frægt að orði kveðið að lýðræðið deyi í myrkri, og með því að fækka fulltrúum er verið að slökkva ljósin á mikilvægum stöðum í stjórnsýslu borgarinnar. Reykjavíkurborg getur þó ekki framkvæmt þetta ein þar sem fjöldi fulltrúa er bundinn í lög. Ég skora því á ríkisstjórnina og Alþingi að slá á léttúðarfull frumvörp og hafna þessum þrýstingi meirihlutans og Miðflokksins milliliðalaust verjum lýðræðið!

Höfundur er Pírati.