Hvers vegna hljóðritaði ég Helga Seljan með leynd? Jón Óttar Ólafsson skrifar 11. ágúst 2020 12:00 Í dag birti Samherji heimildarþátt sem fjallar um aðdraganda og eftirmál svokallaðs Seðlabankamáls. Í þættinum er meðal annars spiluð leynileg upptaka af Helga Seljan þar sem hann viðurkennir að hafa sagt áhorfendum Ríkissjónvarpsins ósatt í þætti Kastljóss 27. mars 2012. Umrædd upptaka var hljóðrituð af mér þegar ég hitti Helga á skrifstofu lögmanns í Reykjavík á árinu 2014. Ég var sá eini sem bjó yfir vitneskju um umrædda hljóðritun. Mig langar með nokkrum orðum að útskýra hvers vegna ég taldi forsvaranlegt að taka upp samtal mitt við Helga og hvers vegna upptakan hefur nú verið birt. Þáttur Kastljóss 27. mars 2012 markaði upphaf Seðlabankamálsins en í þættinum var sagt frá meintri sölu Samherja á karfa á undirverði til dótturfélaga erlendis. Allur þátturinn og fullyrðingar Helga Seljan í honum byggðu á „skýrslu Verðlagsstofu skiptaverðs“ eins og áhorfendum var ítrekað sagt í þættinum. Þannig var umrædd skýrsla aðal heimild Kastljóss við vinnslu þáttarins. Nú er komið í ljós að skýrslan var aldrei unnin af Verðlagsstofu skiptaverðs sem hefur staðfest það í bréfi til Samherja. „Ég er búin að renna yfir öll gögn þess máls sem á sínum tíma laut að karfarannsókn Verðlagsstofu og hafði samband við fyrrum starfsmann Verðlagsstofu sem kom með mér að rannsókn þessa máls. Engin skýrsla var samin,“ segir í tölvupósti frá deildarstjóra stofnunarinnar til Samherja hinn 4. apríl 2020. Á upptökunni leynilegu viðurkennir Helgi Seljan að hafa ekki fengið neinn hjá Verðlagsstofu skiptaverðs til að staðfesta á sínum tíma að skýrslan hefði verið unnin af stofnuninni. Engu að síður varði hann heilum Kastljósþætti í umfjöllun upp úr „skýrslunni.“ Þá viðurkennir Helgi á upptökunni að hafa átt við skýrsluna og þannig breytt henni áður en þátturinn fór í loftið. Hvers vegna gerði Helgi þetta? Hvers vegna setti hann ekki skjalið ofan í skúffu þegar hann fékk engan til að staðfesta tilurð þess og áreiðanleika? Ég hef engin svör við þessum spurningum en þessi vinnubrögð var brýnt að afhjúpa. Það sem Helgi gerði í þætti Kastljóss 27. mars 2012 er ekki aðeins birtingarmynd á óvandvirkni heldur gerðist hann sekur um óheiðarleg vinnubrögð, blekkingar og svik. Hann lét áhorfendur Ríkissjónvarpsins halda að það skjal sem hann byggði umfjöllun sína á væri opinbert skjal frá íslenskri ríkisstofnun þegar hann vissi sjálfur innst inni að hann gat ekki vitað það með vissu. Eins og hann orðaði það sjálfur, hann fékk engan hjá stofnuninni til að staðfesta að skýrslan „væri þarna.“ Allir heiðarlegir blaða- og fréttamenn hefðu stoppað og látið þar við sitja. Þegar ég hljóðritaði samtal okkar Helga á árinu 2014 vissi enginn hvernig „skýrslan“ varð til eða hvernig Seðlabankamálið hófst þarna tveimur árum fyrr. Stjórnendur Samherja vildu vita um tilurð þess og mér var falið það verkefni að afla upplýsinga sem gátu gagnast fyrirtækinu. Það var svo ekki fyrr en Kveiksþátturinn var sýndur í nóvember 2019, þar sem Helgi gerðist sekur um sömu óheiðarlegu vinnubrögðin, sem menn fóru að skoða vinnubrögð hans betur aftur í tímann og afla sér upplýsinga frá Verðlagsstofu skiptaverðs. Það var svo í reynd áfall en léttir á sama tíma þegar Verðlagsstofa skiptaverðs staðfesti endanlega í apríl síðastliðnum að skýrslan hefði ekki verið unnin hjá stofnuninni. Vinnubrögð Helga í Seðlabankamálinu virðast vera rauður þráður í störfum hans í gegnum tíðina og má týna til mörg dæmi yfir langt tímabil. Hér má nefna mál sem varðaði íslenskan ríkisborgararétt Luciu Celeste Molina Sierra. Hún höfðaði dómsmál gegn Helga og samstarfsfólki hans vegna umfjöllunar Kastljóss á árinu 2007. Kjarni umfjöllunar Kastljóss fjallaði um að meðferð umsóknar Luciu um ríkisborgararétt hefði verið óeðlileg og það hefði helgast af tengslum hennar við þáverandi umhverfisráðherra, sem var tengdamóðir hennar. Þótt sýknað hafi verið af bótakröfu í málinu sá Hæstiréttur Íslands engu að síður ástæðu til að gera alvarlegar athugasemdir við vinnubrögð Helga Seljan og félaga en í dómi Hæstaréttar segir: „Umfjöllun stefndu um málið í Kastljósi og viðleitni þeirra til að sýna fram á að meðferð og afgreiðsla umsóknar áfrýjandans Luciu í stjórnsýslunni og hjá allsherjarnefnd Alþingis hefði verið óeðlileg, bar ofurliði vilja þeirra til að fara rétt með staðreyndir og til að leiðrétta rangfærslur og gera viðhlítandi grein fyrir lagagrundvelli málsins.” Þetta virðist líka hafa verið uppi á teningnum í Seðlabankamálinu. Viðleitni Helga til að sýna fram á spillingu hjá Samherja bar ofurliði vilja hans til að fara rétt með staðreyndir. Eins og kom á daginn kom ekkert út úr Seðlabankamálinu og vann Samherji fullnaðarsigur í því með dómi Hæstaréttar 8. nóvember 2018. Eins og betur verður farið yfir á næstu vikum stundaði Helgi þessi sömu vinnubrögð í þætti Kveiks um starfsemi Samherja í Namibíu. Einbeittur vilji hans til að finna spillingu varð til þess að hann byggði heilan sjónvarpsþátt á frásögn eins manns sem var rekinn frá Samherja og hefur síðan reynt að koma óorði á fyrirtækið með öllum tiltækum ráðum. Vinnubrögð Helga Seljan hafa haft víðtækar afleiðingar í för með sér fyrir venjulegt fólk. Fyrrverandi fjármálastjóri Samherja varð óvinnufær í Seðlabankamálinu og er ennþá að bíta úr nálinni með heilsubrest sem hann glímdi við í kjölfar þess. Helgi Seljan getur ekki borið ábyrgð á því hvernig Seðlabankinn brást við ábendingum hans. En Helgi hafði gengið á milli ríkisstofnana með skjal sem hann vissi að það væri vafasamt. Hann hafði ekki fengið neinn hjá Verðlagsstofu skiptaverðs til að staðfest áreiðanleika þess. Hann vissi betur. Því miður bendir margt til þess að fjölmiðlastjarna Helga Seljan hafi risið á grunni óheiðarlegra vinnubragða og jafnvel blekkinga. Það er nauðsynlegt að almenningur viti hvernig hann starfar. Hvernig þessi trúnaðarmaður fólksins á RÚV fer með heimildir, breytir þeim og lagar fréttaflutning að eigin geðþótta og það sem er alvarlegast, fer vísvitandi með ósannindi. Hér er um að ræða upplýsingar sem eiga brýnt erindi við almenning. Þess vegna var forsvaranlegt og rétt að birta upptöku af samtali okkar. Höfundur er doktor í afbrotafræði frá Cambridge-háskóla og fyrrverandi lögreglumaður. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Fjölmiðlar Samherjaskjölin Samherji og Seðlabankinn Sjávarútvegur Mest lesið Bönnum íþróttamót barna fyrir kl. 10 um helgar Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Eignarhaldsfélag Ingu og hirðin hennar Davíð Bergmann Skoðun Svar við greininni „Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu“ Hópur lækna Skoðun Opið bréf til Ingu Sæland Ragnar Erling Hermannsson Skoðun Agaleysi í íslenskum skólum - Kennarar þurfa valdið til baka Sigrún Ólöf Ingólfsdóttir Skoðun Spurningar og svör um Evrópumál Jón Baldvin Hannibalsson Skoðun Er samþykki barna túlkunaratriði? Ólöf Tara Harðardóttir Skoðun Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu Guðrún Nanna Egilsdóttir,Thor Aspelund,Jóhanna E. Torfadóttir Skoðun Rangfeðranir Sævar Þór Jónsson Skoðun Samtrygging verkalýðshreyfingar og samtaka atvinnulífsins í eftirlaunasjóðum launafólks Kári Jónsson Skoðun Skoðun Skoðun Bönnum íþróttamót barna fyrir kl. 10 um helgar Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Samtrygging verkalýðshreyfingar og samtaka atvinnulífsins í eftirlaunasjóðum launafólks Kári Jónsson skrifar Skoðun Húsnæði er forsenda bata Heiða Björg Hilmisdóttir skrifar Skoðun Eignarhaldsfélag Ingu og hirðin hennar Davíð Bergmann skrifar Skoðun Í skugga misvægis atkvæðanna Örn Sigurðsson skrifar Skoðun Spurningar og svör um Evrópumál Jón Baldvin Hannibalsson skrifar Skoðun Skýr sýn og metnaður Hákon Stefánsson skrifar Skoðun Er samþykki barna túlkunaratriði? Ólöf Tara Harðardóttir skrifar Skoðun Allir geta drukknað en enginn þarf að drukkna Hildur Vattnes Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Agaleysi í íslenskum skólum - Kennarar þurfa valdið til baka Sigrún Ólöf Ingólfsdóttir skrifar Skoðun Svar við greininni „Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu“ Hópur lækna skrifar Skoðun Fjórar leiðir til að verða besta útgáfan af þér Sanna Magdalena Mörtudóttir skrifar Skoðun Ferðalag sálna Matthildur Björnsdóttir skrifar Skoðun Ekkert samráð – ekkert traust Björg Eva Erlendsdóttir skrifar Skoðun Viðreisn, Sjálfstæðisflokkurinn og fátæka fólkið Yngvi Ómar Sighvatsson ,Jón Ferdínand Estherarson skrifar Skoðun Að vera með BRCA-stökkbreytingu Brynja Rún Sævarsdóttir skrifar Skoðun Opið bréf til foreldra í Stakkaborg Jónína Einarsdóttir skrifar Skoðun Rammaáætlun og Hvammsvirkjun: Heimilt en ekki skylt Mörður Árnason skrifar Skoðun Hvernig þjóð viljum við vera? Sigrún Lilja Guðbjörnsdóttir skrifar Skoðun Meiri rökræður, minni áróður: Borgaraþing fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild Valgerður Björk Pálsdóttir skrifar Skoðun Opið bréf til Ingu Sæland Ragnar Erling Hermannsson skrifar Skoðun Atvinnuþátttaka kvenna og karla Sigríður Ingibjörg Ingadóttir,Steinunn Bragadóttir skrifar Skoðun Mannekla á leikskólum Rakel Björk Benediktsdóttir Borg,Margrét Edda Gnarr,Hannes Daði Haraldsson skrifar Skoðun Tillaga um endurskoðun á virðisaukaskattskerfi deilihagkerfisins Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Heimur hins sterka og óvissan framundan Hilmar Þór Hilmarsson skrifar Skoðun Umsögn um breytingar á ýmsum lögum vegna einföldunar og samræmingar leyfisferla á sviði umhverfis- og orkumála Erla Björk Þorgeirsdóttir skrifar Skoðun Viðhorf Leifur Helgi Konráðsson skrifar Skoðun Emma Lazarus og Frelsisstyttan Atli Harðarson skrifar Skoðun Rétt tímasetning skiptir öllu máli Ole Anton Bieltvedt skrifar Skoðun Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu Guðrún Nanna Egilsdóttir,Thor Aspelund,Jóhanna E. Torfadóttir skrifar Sjá meira
Í dag birti Samherji heimildarþátt sem fjallar um aðdraganda og eftirmál svokallaðs Seðlabankamáls. Í þættinum er meðal annars spiluð leynileg upptaka af Helga Seljan þar sem hann viðurkennir að hafa sagt áhorfendum Ríkissjónvarpsins ósatt í þætti Kastljóss 27. mars 2012. Umrædd upptaka var hljóðrituð af mér þegar ég hitti Helga á skrifstofu lögmanns í Reykjavík á árinu 2014. Ég var sá eini sem bjó yfir vitneskju um umrædda hljóðritun. Mig langar með nokkrum orðum að útskýra hvers vegna ég taldi forsvaranlegt að taka upp samtal mitt við Helga og hvers vegna upptakan hefur nú verið birt. Þáttur Kastljóss 27. mars 2012 markaði upphaf Seðlabankamálsins en í þættinum var sagt frá meintri sölu Samherja á karfa á undirverði til dótturfélaga erlendis. Allur þátturinn og fullyrðingar Helga Seljan í honum byggðu á „skýrslu Verðlagsstofu skiptaverðs“ eins og áhorfendum var ítrekað sagt í þættinum. Þannig var umrædd skýrsla aðal heimild Kastljóss við vinnslu þáttarins. Nú er komið í ljós að skýrslan var aldrei unnin af Verðlagsstofu skiptaverðs sem hefur staðfest það í bréfi til Samherja. „Ég er búin að renna yfir öll gögn þess máls sem á sínum tíma laut að karfarannsókn Verðlagsstofu og hafði samband við fyrrum starfsmann Verðlagsstofu sem kom með mér að rannsókn þessa máls. Engin skýrsla var samin,“ segir í tölvupósti frá deildarstjóra stofnunarinnar til Samherja hinn 4. apríl 2020. Á upptökunni leynilegu viðurkennir Helgi Seljan að hafa ekki fengið neinn hjá Verðlagsstofu skiptaverðs til að staðfesta á sínum tíma að skýrslan hefði verið unnin af stofnuninni. Engu að síður varði hann heilum Kastljósþætti í umfjöllun upp úr „skýrslunni.“ Þá viðurkennir Helgi á upptökunni að hafa átt við skýrsluna og þannig breytt henni áður en þátturinn fór í loftið. Hvers vegna gerði Helgi þetta? Hvers vegna setti hann ekki skjalið ofan í skúffu þegar hann fékk engan til að staðfesta tilurð þess og áreiðanleika? Ég hef engin svör við þessum spurningum en þessi vinnubrögð var brýnt að afhjúpa. Það sem Helgi gerði í þætti Kastljóss 27. mars 2012 er ekki aðeins birtingarmynd á óvandvirkni heldur gerðist hann sekur um óheiðarleg vinnubrögð, blekkingar og svik. Hann lét áhorfendur Ríkissjónvarpsins halda að það skjal sem hann byggði umfjöllun sína á væri opinbert skjal frá íslenskri ríkisstofnun þegar hann vissi sjálfur innst inni að hann gat ekki vitað það með vissu. Eins og hann orðaði það sjálfur, hann fékk engan hjá stofnuninni til að staðfesta að skýrslan „væri þarna.“ Allir heiðarlegir blaða- og fréttamenn hefðu stoppað og látið þar við sitja. Þegar ég hljóðritaði samtal okkar Helga á árinu 2014 vissi enginn hvernig „skýrslan“ varð til eða hvernig Seðlabankamálið hófst þarna tveimur árum fyrr. Stjórnendur Samherja vildu vita um tilurð þess og mér var falið það verkefni að afla upplýsinga sem gátu gagnast fyrirtækinu. Það var svo ekki fyrr en Kveiksþátturinn var sýndur í nóvember 2019, þar sem Helgi gerðist sekur um sömu óheiðarlegu vinnubrögðin, sem menn fóru að skoða vinnubrögð hans betur aftur í tímann og afla sér upplýsinga frá Verðlagsstofu skiptaverðs. Það var svo í reynd áfall en léttir á sama tíma þegar Verðlagsstofa skiptaverðs staðfesti endanlega í apríl síðastliðnum að skýrslan hefði ekki verið unnin hjá stofnuninni. Vinnubrögð Helga í Seðlabankamálinu virðast vera rauður þráður í störfum hans í gegnum tíðina og má týna til mörg dæmi yfir langt tímabil. Hér má nefna mál sem varðaði íslenskan ríkisborgararétt Luciu Celeste Molina Sierra. Hún höfðaði dómsmál gegn Helga og samstarfsfólki hans vegna umfjöllunar Kastljóss á árinu 2007. Kjarni umfjöllunar Kastljóss fjallaði um að meðferð umsóknar Luciu um ríkisborgararétt hefði verið óeðlileg og það hefði helgast af tengslum hennar við þáverandi umhverfisráðherra, sem var tengdamóðir hennar. Þótt sýknað hafi verið af bótakröfu í málinu sá Hæstiréttur Íslands engu að síður ástæðu til að gera alvarlegar athugasemdir við vinnubrögð Helga Seljan og félaga en í dómi Hæstaréttar segir: „Umfjöllun stefndu um málið í Kastljósi og viðleitni þeirra til að sýna fram á að meðferð og afgreiðsla umsóknar áfrýjandans Luciu í stjórnsýslunni og hjá allsherjarnefnd Alþingis hefði verið óeðlileg, bar ofurliði vilja þeirra til að fara rétt með staðreyndir og til að leiðrétta rangfærslur og gera viðhlítandi grein fyrir lagagrundvelli málsins.” Þetta virðist líka hafa verið uppi á teningnum í Seðlabankamálinu. Viðleitni Helga til að sýna fram á spillingu hjá Samherja bar ofurliði vilja hans til að fara rétt með staðreyndir. Eins og kom á daginn kom ekkert út úr Seðlabankamálinu og vann Samherji fullnaðarsigur í því með dómi Hæstaréttar 8. nóvember 2018. Eins og betur verður farið yfir á næstu vikum stundaði Helgi þessi sömu vinnubrögð í þætti Kveiks um starfsemi Samherja í Namibíu. Einbeittur vilji hans til að finna spillingu varð til þess að hann byggði heilan sjónvarpsþátt á frásögn eins manns sem var rekinn frá Samherja og hefur síðan reynt að koma óorði á fyrirtækið með öllum tiltækum ráðum. Vinnubrögð Helga Seljan hafa haft víðtækar afleiðingar í för með sér fyrir venjulegt fólk. Fyrrverandi fjármálastjóri Samherja varð óvinnufær í Seðlabankamálinu og er ennþá að bíta úr nálinni með heilsubrest sem hann glímdi við í kjölfar þess. Helgi Seljan getur ekki borið ábyrgð á því hvernig Seðlabankinn brást við ábendingum hans. En Helgi hafði gengið á milli ríkisstofnana með skjal sem hann vissi að það væri vafasamt. Hann hafði ekki fengið neinn hjá Verðlagsstofu skiptaverðs til að staðfest áreiðanleika þess. Hann vissi betur. Því miður bendir margt til þess að fjölmiðlastjarna Helga Seljan hafi risið á grunni óheiðarlegra vinnubragða og jafnvel blekkinga. Það er nauðsynlegt að almenningur viti hvernig hann starfar. Hvernig þessi trúnaðarmaður fólksins á RÚV fer með heimildir, breytir þeim og lagar fréttaflutning að eigin geðþótta og það sem er alvarlegast, fer vísvitandi með ósannindi. Hér er um að ræða upplýsingar sem eiga brýnt erindi við almenning. Þess vegna var forsvaranlegt og rétt að birta upptöku af samtali okkar. Höfundur er doktor í afbrotafræði frá Cambridge-háskóla og fyrrverandi lögreglumaður.
Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu Guðrún Nanna Egilsdóttir,Thor Aspelund,Jóhanna E. Torfadóttir Skoðun
Samtrygging verkalýðshreyfingar og samtaka atvinnulífsins í eftirlaunasjóðum launafólks Kári Jónsson Skoðun
Skoðun Samtrygging verkalýðshreyfingar og samtaka atvinnulífsins í eftirlaunasjóðum launafólks Kári Jónsson skrifar
Skoðun Agaleysi í íslenskum skólum - Kennarar þurfa valdið til baka Sigrún Ólöf Ingólfsdóttir skrifar
Skoðun Svar við greininni „Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu“ Hópur lækna skrifar
Skoðun Viðreisn, Sjálfstæðisflokkurinn og fátæka fólkið Yngvi Ómar Sighvatsson ,Jón Ferdínand Estherarson skrifar
Skoðun Meiri rökræður, minni áróður: Borgaraþing fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild Valgerður Björk Pálsdóttir skrifar
Skoðun Mannekla á leikskólum Rakel Björk Benediktsdóttir Borg,Margrét Edda Gnarr,Hannes Daði Haraldsson skrifar
Skoðun Tillaga um endurskoðun á virðisaukaskattskerfi deilihagkerfisins Þórir Garðarsson skrifar
Skoðun Umsögn um breytingar á ýmsum lögum vegna einföldunar og samræmingar leyfisferla á sviði umhverfis- og orkumála Erla Björk Þorgeirsdóttir skrifar
Skoðun Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu Guðrún Nanna Egilsdóttir,Thor Aspelund,Jóhanna E. Torfadóttir skrifar
Lífsstílslæknar og samsæriskenningar um mettaða fitu Guðrún Nanna Egilsdóttir,Thor Aspelund,Jóhanna E. Torfadóttir Skoðun
Samtrygging verkalýðshreyfingar og samtaka atvinnulífsins í eftirlaunasjóðum launafólks Kári Jónsson Skoðun