Endalok línulega hagkerfisins Jón Viggó Gunnarsson skrifar 26. apríl 2021 10:00 Samfélagið stendur á tímamótum. Blekið í pennanum sem teiknar hið línulega hagkerfi er senn á þrotum og við þurfum á öllum okkar kröftum að halda til að teikna upp hið nýja hagkerfi: hringrásarhagkerfið. Í hringrásarhagkerfinu er allt kapp lagt á að tryggja þeim auðlindum sem við höfum yfir að ráða – hvort sem um er að ræða ómengað andrúmsloft, hráefni í jörðu eða hreint vatn – sem lengstan endingartíma. SORPA stendur einnig á tímamótum. Það var á þessum degi fyrir 30 árum sem Móttöku- og flokkunarstöð SORPU í Gufunesi var tekin í notkun og fagnar byggðasamlagið því 30 ára afmæli sínu. Nafn byggðasamlagsins, SORPA, er á vissan hátt barn síns tíma. Það er stytting á því þjála heiti Sorpeyðing höfuðborgarsvæðisins, sem lýsti í þá tíð einna best hvernig fólk sá sorp og úrgang. Því átti að eyða. Í dag hefur SORPA hins vegar fest sig í sessi sem mikilvægur hlekkur í keðju hringrásarhagkerfisins þar sem áhersla er lögð ekki á eyðingu úrgangs heldur að koma honum aftur inn í virðiskeðjuna. Úrgangur er nefnilega ekkert annað en auðlindir á villigötum og er ein skýrasta birtingarmynd sóunar. Horfið frá urðun Örlög stórs hluta úrgangs á Íslandi hafa lengst af verið að enda á urðunarstað, þar sem lítil sem engin tilraun er gerð til að nýta þau verðmæti sem felast í úrganginum. Eigendur SORPU hafa hins vegar tekið þá framsýnu ákvörðun að hætta urðun úrgangs á urðunarstað SORPU í Álfsnesi í lok árs 2023, sem kallar á nýjar lausnir í úrgangsmálum. GAJA, gas- og jarðgerðarstöð SORPU er ein metnaðarfyllsta aðgerð í úrgangsmálum síðari tíma og ein umfangsmesta loftslagsaðgerð og sem ráðist hefur verið í á höfuðborgarsvæðinu frá því heitt vatn var lagt í hús. Í henni er lífrænn úrgangur unninn og úr honum verkuð metan og molta. Með GAJU og þeirri umbreytingu sem felst í því að hætta að urða lífefni og brennanlegan úrgang dregst losun gróðurhúsalofttegunda saman um tugi þúsunda tonna á ári hverju. Þessar tölur eru af þeirri stærðargráðu að þær skipta máli í losunarbókhaldi íslensku þjóðarinnar innan Parísarsamkomulagsins. Þá eru ótalin þau jákvæðu áhrif sem moltan sem verður til í GAJA mun hafa á uppgræðslu lands, en vinnslu á fyrstu lotum tilraunamoltu í GAJU lauk fyrir skömmu og lofar tilraunamoltan góðu. GAJA minnir okkur á mikilvægi flokkunar. Vélarnar í Móttöku- og flokkunarstöð SORPU í Gufunesi ná töluverðum árangri við að flokka úrgang frá höfuðborgarsvæðinu. En vélarnar geta ekki unnið sigurinn einar. Því betur sem íbúar höfuðborgarsvæðisins flokka, því hreinni verður moltan sem GAJA framleiðir og því verðmætari eru endurvinnsluefnin sem skilað er til SORPU. Flokkun er einfaldasta, auðveldasta og ódýrasta aðgerðin sem við getum öll gripið til í eldhúsinu heima hjá okkur og á vinnustaðnum til að styðja við innleiðingu hringrásarhagkerfisins og draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Glærir pokar á endurvinnslustöðvum Á þessum þröskuldi fertugsaldursins hafa stjórnendur SORPU ákveðið að skerpa á reglum um skil á úrgangi og endurvinnsluefnum á endurvinnslustöðvar. Frá og með deginum í dag á allt sem kemur inn á endurvinnslustöðvar að vera í glærum pokum. Þetta er gert til að auðvelda starfsfólki endurvinnslustöðvanna að leiðbeina viðskiptavinum um rétta flokkun. Þessar áherslur eru ekki úr lausu lofti gripnar. Rannsóknir SORPU benda til að meira en helmingurinn af öllu því sem viðskiptavinir endurvinnslustöðva SORPU setja í gáminn fyrir blandaðan úrgang á sér endurvinnslufarveg. Innihald gámsins er hins vegar allt urðað. Urðun verður aftur á móti ekki valkostur mikið lengur og því mikilvægt að koma sem mestum hluta þess efnis sem berst til SORPU aftur í vinnu í hringrás lífsins. Góði hirðirinn á Hverfisgötu festur í sessi Á þessum tímamótum er einnig viðeigandi að opna aftur útibú Góða hirðisins við Hverfisgötu 94-96. Verslunin opnar aftur eftir umfangsmiklar endurbætur á húsnæðinu. Endurnot – það þegar hlutir fá framhaldslíf í höndum nýrra eigenda – eru einn besti stuðningurinn við hringrásarhagkerfið sem völ er á. Góði hirðirinn er flaggskip endurnota hjá SORPU og hefur vaxið og dafnað frá stofnun og tekið vaxtarkipp með viðbótinni við Hverfisgötu og nýrri netverslun. Undir merkjum Góða hirðisins hefur auk þess nýlega verið komið á fót Efnismiðlun, þar sem hægt er að nálgast efni til framkvæmda sem hefur verið skilað í nothæfu ástandi á Endurvinnslustöðvar SORPU. Efnismiðlunin er ný af nálinni en SORPA bindur miklar vonir við að með henni megi koma enn meira af verðmætum aftur inn í hringrásina. Höfundur er framkvæmdastjóri Sorpu. Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Sorpa Umhverfismál Mest lesið Drögum úr fordómum í garð Breiðholts Alex Vor Ólafs,Jörundur Þór Hákonarson,Theodóra Líf Reykdal Skoðun Hve lengi tekur sjórinn við? Björn Brynjúlfur Björnsson Skoðun Hliðarveruleiki hræðsluáróðurs og „pólitískur forarpyttur“ Þórður Snær Júlíusson Skoðun Fyrir hverja er Sjúkratryggingar Íslands? Hrefna Sif Jónsdóttir Skoðun Líffræðilega ómögulegt Björn Ólafsson Skoðun Þekkir þú áhrifavaldana í lífi barnsins þíns? Daðey Albertsdóttir,Silja Björk Egilsdóttir,Skúli Bragi Geirdal Skoðun Að bregðast ungu fólki í viðkvæmri stöðu Ingibjörg Isaksen Skoðun Minn gamli góði flokkur Hólmgeir Baldursson Skoðun Vindmyllufyrirtæki í áskrift hjá íslenskum almenningi Linda Jónsdóttir Skoðun Nauðsynlegar breytingar á Menntasjóði námsmanna Ragna Sigurðardóttir Skoðun Skoðun Skoðun Rúmir 30 milljarðar í fangelsi Guðmundur Ingi Þóroddsson skrifar Skoðun Sérstök staða orkusveitarfélaga! Guðmundur Haukur Jakobsson skrifar Skoðun Miklar endurbætur á lánum menntasjóðs námsmanna Elín Íris Fanndal skrifar Skoðun Drögum úr fordómum í garð Breiðholts Alex Vor Ólafs,Jörundur Þór Hákonarson,Theodóra Líf Reykdal skrifar Skoðun Er almenningur rusl? Sigurður Ingi Friðleifsson skrifar Skoðun Líffræðilega ómögulegt Björn Ólafsson skrifar Skoðun Veiðigjaldið stendur undir kostnaði Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar Skoðun Minn gamli góði flokkur Hólmgeir Baldursson skrifar Skoðun Hve lengi tekur sjórinn við? Björn Brynjúlfur Björnsson skrifar Skoðun Orkan okkar, börnin og barnabörnin Jóna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Að fjárfesta í sjálfbærri verðmætasköpun Ingibjörg Ösp Stefánsdóttir skrifar Skoðun Að bregðast ungu fólki í viðkvæmri stöðu Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Þekkir þú áhrifavaldana í lífi barnsins þíns? Daðey Albertsdóttir,Silja Björk Egilsdóttir,Skúli Bragi Geirdal skrifar Skoðun Hliðarveruleiki hræðsluáróðurs og „pólitískur forarpyttur“ Þórður Snær Júlíusson skrifar Skoðun Fyrir hverja er Sjúkratryggingar Íslands? Hrefna Sif Jónsdóttir skrifar Skoðun Nauðsynlegar breytingar á Menntasjóði námsmanna Ragna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Skipta ekki öll börn jafn miklu máli? Greiðslur Reykjavíkurborgar fyrir nám barna utan sveitarfélags Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun Er sjálfbærni bara fyrir raungreinafólk? Saga Helgason skrifar Skoðun Börn í skjóli Kvennaathvarfsins Auður Magnúsdóttir skrifar Skoðun Börn, foreldrar og skólar í vanda: Hvernig eigum við að nálgast verkefnið? Margrét Sigmarsdóttir,Bergljót Gyða Guðmundsdóttir,Arndís Þorsteinsdóttir,Edda Vikar Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Nýr vettvangur samskipta? Guðrún Hrefna Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Nokkur atriði sem almennum borgara finnst að helst megi ekki ræða – eða mjög sjaldan Hjalti Þórðarson skrifar Skoðun Vilja Ísland í sambandsríki Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Blikkandi viðvörunarljós Ingveldur Anna Sigurðardóttir skrifar Skoðun „Evrópa er í hnignun“ – Er það samt? Lítum aðeins á söguna Guðni Freyr Öfjörð skrifar Skoðun Vindmyllufyrirtæki í áskrift hjá íslenskum almenningi Linda Jónsdóttir skrifar Skoðun Metnaðarfull markmið og stórir sigrar Halla Helgadóttir skrifar Skoðun Hvers virði er vara ef hún er ekki seld? Jón Jósafat Björnsson skrifar Skoðun Aulatal um að Evrópa sé veik og getulaus Ole Anton Bieltvedt skrifar Skoðun Ár vondra vinnubragða í Stúdentaráði HÍ Katla Ólafsdóttir,Mathias Bragi Ölvisson skrifar Sjá meira
Samfélagið stendur á tímamótum. Blekið í pennanum sem teiknar hið línulega hagkerfi er senn á þrotum og við þurfum á öllum okkar kröftum að halda til að teikna upp hið nýja hagkerfi: hringrásarhagkerfið. Í hringrásarhagkerfinu er allt kapp lagt á að tryggja þeim auðlindum sem við höfum yfir að ráða – hvort sem um er að ræða ómengað andrúmsloft, hráefni í jörðu eða hreint vatn – sem lengstan endingartíma. SORPA stendur einnig á tímamótum. Það var á þessum degi fyrir 30 árum sem Móttöku- og flokkunarstöð SORPU í Gufunesi var tekin í notkun og fagnar byggðasamlagið því 30 ára afmæli sínu. Nafn byggðasamlagsins, SORPA, er á vissan hátt barn síns tíma. Það er stytting á því þjála heiti Sorpeyðing höfuðborgarsvæðisins, sem lýsti í þá tíð einna best hvernig fólk sá sorp og úrgang. Því átti að eyða. Í dag hefur SORPA hins vegar fest sig í sessi sem mikilvægur hlekkur í keðju hringrásarhagkerfisins þar sem áhersla er lögð ekki á eyðingu úrgangs heldur að koma honum aftur inn í virðiskeðjuna. Úrgangur er nefnilega ekkert annað en auðlindir á villigötum og er ein skýrasta birtingarmynd sóunar. Horfið frá urðun Örlög stórs hluta úrgangs á Íslandi hafa lengst af verið að enda á urðunarstað, þar sem lítil sem engin tilraun er gerð til að nýta þau verðmæti sem felast í úrganginum. Eigendur SORPU hafa hins vegar tekið þá framsýnu ákvörðun að hætta urðun úrgangs á urðunarstað SORPU í Álfsnesi í lok árs 2023, sem kallar á nýjar lausnir í úrgangsmálum. GAJA, gas- og jarðgerðarstöð SORPU er ein metnaðarfyllsta aðgerð í úrgangsmálum síðari tíma og ein umfangsmesta loftslagsaðgerð og sem ráðist hefur verið í á höfuðborgarsvæðinu frá því heitt vatn var lagt í hús. Í henni er lífrænn úrgangur unninn og úr honum verkuð metan og molta. Með GAJU og þeirri umbreytingu sem felst í því að hætta að urða lífefni og brennanlegan úrgang dregst losun gróðurhúsalofttegunda saman um tugi þúsunda tonna á ári hverju. Þessar tölur eru af þeirri stærðargráðu að þær skipta máli í losunarbókhaldi íslensku þjóðarinnar innan Parísarsamkomulagsins. Þá eru ótalin þau jákvæðu áhrif sem moltan sem verður til í GAJA mun hafa á uppgræðslu lands, en vinnslu á fyrstu lotum tilraunamoltu í GAJU lauk fyrir skömmu og lofar tilraunamoltan góðu. GAJA minnir okkur á mikilvægi flokkunar. Vélarnar í Móttöku- og flokkunarstöð SORPU í Gufunesi ná töluverðum árangri við að flokka úrgang frá höfuðborgarsvæðinu. En vélarnar geta ekki unnið sigurinn einar. Því betur sem íbúar höfuðborgarsvæðisins flokka, því hreinni verður moltan sem GAJA framleiðir og því verðmætari eru endurvinnsluefnin sem skilað er til SORPU. Flokkun er einfaldasta, auðveldasta og ódýrasta aðgerðin sem við getum öll gripið til í eldhúsinu heima hjá okkur og á vinnustaðnum til að styðja við innleiðingu hringrásarhagkerfisins og draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Glærir pokar á endurvinnslustöðvum Á þessum þröskuldi fertugsaldursins hafa stjórnendur SORPU ákveðið að skerpa á reglum um skil á úrgangi og endurvinnsluefnum á endurvinnslustöðvar. Frá og með deginum í dag á allt sem kemur inn á endurvinnslustöðvar að vera í glærum pokum. Þetta er gert til að auðvelda starfsfólki endurvinnslustöðvanna að leiðbeina viðskiptavinum um rétta flokkun. Þessar áherslur eru ekki úr lausu lofti gripnar. Rannsóknir SORPU benda til að meira en helmingurinn af öllu því sem viðskiptavinir endurvinnslustöðva SORPU setja í gáminn fyrir blandaðan úrgang á sér endurvinnslufarveg. Innihald gámsins er hins vegar allt urðað. Urðun verður aftur á móti ekki valkostur mikið lengur og því mikilvægt að koma sem mestum hluta þess efnis sem berst til SORPU aftur í vinnu í hringrás lífsins. Góði hirðirinn á Hverfisgötu festur í sessi Á þessum tímamótum er einnig viðeigandi að opna aftur útibú Góða hirðisins við Hverfisgötu 94-96. Verslunin opnar aftur eftir umfangsmiklar endurbætur á húsnæðinu. Endurnot – það þegar hlutir fá framhaldslíf í höndum nýrra eigenda – eru einn besti stuðningurinn við hringrásarhagkerfið sem völ er á. Góði hirðirinn er flaggskip endurnota hjá SORPU og hefur vaxið og dafnað frá stofnun og tekið vaxtarkipp með viðbótinni við Hverfisgötu og nýrri netverslun. Undir merkjum Góða hirðisins hefur auk þess nýlega verið komið á fót Efnismiðlun, þar sem hægt er að nálgast efni til framkvæmda sem hefur verið skilað í nothæfu ástandi á Endurvinnslustöðvar SORPU. Efnismiðlunin er ný af nálinni en SORPA bindur miklar vonir við að með henni megi koma enn meira af verðmætum aftur inn í hringrásina. Höfundur er framkvæmdastjóri Sorpu.
Drögum úr fordómum í garð Breiðholts Alex Vor Ólafs,Jörundur Þór Hákonarson,Theodóra Líf Reykdal Skoðun
Þekkir þú áhrifavaldana í lífi barnsins þíns? Daðey Albertsdóttir,Silja Björk Egilsdóttir,Skúli Bragi Geirdal Skoðun
Skoðun Drögum úr fordómum í garð Breiðholts Alex Vor Ólafs,Jörundur Þór Hákonarson,Theodóra Líf Reykdal skrifar
Skoðun Þekkir þú áhrifavaldana í lífi barnsins þíns? Daðey Albertsdóttir,Silja Björk Egilsdóttir,Skúli Bragi Geirdal skrifar
Skoðun Skipta ekki öll börn jafn miklu máli? Greiðslur Reykjavíkurborgar fyrir nám barna utan sveitarfélags Hrönn Stefánsdóttir skrifar
Skoðun Börn, foreldrar og skólar í vanda: Hvernig eigum við að nálgast verkefnið? Margrét Sigmarsdóttir,Bergljót Gyða Guðmundsdóttir,Arndís Þorsteinsdóttir,Edda Vikar Guðmundsdóttir skrifar
Skoðun Nokkur atriði sem almennum borgara finnst að helst megi ekki ræða – eða mjög sjaldan Hjalti Þórðarson skrifar
Drögum úr fordómum í garð Breiðholts Alex Vor Ólafs,Jörundur Þór Hákonarson,Theodóra Líf Reykdal Skoðun
Þekkir þú áhrifavaldana í lífi barnsins þíns? Daðey Albertsdóttir,Silja Björk Egilsdóttir,Skúli Bragi Geirdal Skoðun