Hvar eiga krakkarnir að búa núna? Indriði Stefánsson skrifar 11. apríl 2024 11:30 Við Píratar héldum á dögunum málþing um húsnæðismál með það fyrir augum að velta upp spurningunni hvað við getum gert til styttri tíma? Sem og að velta því upp hvort hægt sé að stytta tímalínur og auka mögulega aðgengi að því húsnæði sem þegar er til. Við fengum til okkar góða fyrirlesara frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, Samtökum iðnaðarins og Leigjendasamtökunumð sem lögðu hver fram sinn vinkil á vandamálinu og hvað við getum gert. Við fengum yfirferð. Það er óhætt að segja að umræðan hafi verið lífleg og fróðleg. Í lokin voru pallborðsumræður fyrirlesara og annarra góðra gesta sem gerðu efninu mjög góð skil. Ekki voru öll sammála um lausn vandans en alger samhljómur var um að vandinn er brýnn og nauðsynlegt að leysa hann. Byggjum bara meira Það er ljóst að við þurfum að byggja meira, við erum enn að súpa seyðið af þeim árum upp úr hruninu þar sem ekkert var byggt. Því miður sýna tölurnar það að við erum bara ekki að byggja nóg til að uppfylla eftirspurn og ef horft er nokkur ár fram í tímann benda tölur til að við drögumst enn meira aftur úr. En tímalína byggingaframkvæmda er bara því miður þannig að það sem við byggjum núna mun ekki nýtast fyrr en eftir nokkur ár. Börnum fækkar hlutfallslega hér á landi en öldruðum fjölgar og íbúðaþörfin eykst því stöðugt. Við þurfum því að bregðast við strax en halda uppbyggingunni áfram á sama tíma Húsnæðið er allt of dýrt Það er alveg ljóst að húsnæði er allt of dýrt. Séu síðustu tveir til þrír áratugir skoðaðir hefur húsnæði hækkað margfalt á við verðlag og stór hluti þeirrar þróunar hefur orðið á síðustu 5 árum. Þrátt fyrir að laun hafi líka hækkað umfram verðlag, og hagur þeirra sem eiga húsnæði því vænkast nokkuð, hefur húsnæðisverð hækkað margfalt á við laun. Hagstjórnarákvarðanir hafa þrýst húsnæðisverði upp umfram aðrar verðlagshækkanir. Þeim fækkar sífellt sem eignast eigið húsnæði og æ fleiri eiga tvær, þrjár eða jafnvel enn fleiri íbúðir. Byggjum vel Hvernig sem við tökumst á við vandann getum við ekki leyft okkur að draga úr gæðum húsnæðisins. Við verðum að tryggja að hvort tveggja við nýbyggingu og viðhald húsnæðis sé húsnæði hérlendis í stakk búið til að takast á við íslenska veðráttu. Því miður virðist hafa orðið rof í byggingarannsóknum í kjölfar niðurlagningar Rannsóknarstofnunar byggingariðnaðarins auk þess sem verktökum sem starfa áratugum saman og byggja mörg hús fer fækkandi og í stað þeirra koma stök verkefni byggð á undirverktöku. Hættan er sú að þetta hafi í för með sér verri gæði húsnæðis og meiri áhættu fyrir neytendur sem kaupa nýtt húsnæði. Leigjendur í afar slæmri stöðu Á Húsnæðisþinginu kom einnig fram að staða leigjenda er slæm. Mikil hækkun leigu, jafnvel mánaðarlega, lítið öryggi og leigjendur oft að flytja og geta gjarnan ekki tryggt sér húsnæði í þeim hverfum sem þeir vilja. Þetta getur haft slæm áhrif á heilsu leigjenda, valdið kvíða og komið niður á möguleikum til félagslegrar þátttöku og almenns framgangs í lífinu. Það er erfitt að þurfa að leigja húsnæði sem hentar engan veginn þegar ekkert annað býðst. Eftir því sem fleiri eignir rata til þeirra sem eiga eignir fyrir eða lögaðila stækkar sá hópur sem leigir og við verðum að tryggja komandi kynslóðum möguleikann á öruggri búsetu. Annars er hætt við að þær leiti erlendis til að tryggja sér öryggi í húsnæðismálum. Hvað er þá til ráða? Margar tillögur komu að því hvað við ættum að gera núna. Margar liggja þegar fyrir í hvítbók um húsnæðismál, eins og: Hærri fasteignagjöld á íbúðir sem ekki eru nýttar til búsetu Útgreiðsla hlutdeildarlán á framkvæmdatíma, Beina húsnæðisstuðningi að tekjulágum og fyrstu kaupendum frekar en almennum kaupendum Skýra regluverk um gististarfsemi Fjölga byggingarhæfum lóðum Tímabinda uppbyggingarheimildir Styrkja tæknilega grunninnviði Aðrar tillögur snúa að byggingarumhverfi og fjármögnun framkvæmda. Til dæmis voru lækkun endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu, stytting tímalína og takmarkað aðgengi að hlutdeildarlánum gagnrýnd. Af einföldum tillögum má nefna takmarkanir á hækkun leigu, takmarkanir á skammtímaleigu, aukið aðgengi að félagslegu húsnæði og fleira. Grunnvandamálið er þó að húsnæði á ekki að vera pólitískt þrætuepli heldur þarf að vera víð samstaða á Alþingi og í sveitarstjórum um að vinna hratt og vel að lausnum. Húsnæðismarkaðurinn Sumar af tillögunum þyrfti að útfæra.Aðrar eru þegar til en munu ekki komast til framkvæmda því þær koma ekki frá réttum flokki. En allar þessar tillögur eru líklegar til að draga úr stökkbreytingu á húsnæðis og leiguverði og nauðsynlegt að við sameinumst um að koma sem flestum þeirra til framkvæmda óháð því hvaðan tillögurnar komu upprunalega. Við skuldum okkur sjálfum og komandi kynslóðum tækifæri til að búa sér heimili á Íslandi. Höfundur er varaþingmaður og varabæjarfulltrúi Pírata Viltu birta grein á Vísi? Sendu okkur póst. Senda grein Indriði Stefánsson Húsnæðismál Píratar Leigumarkaður Mest lesið „Naktir elskendur, Helga og Bjarni, liggja í faðmlögum, handleggjabenda á rauðum rúmfötum, umvafin mildri birtu“ Sigþór U. Hallfreðsson Skoðun Er eitt næturgaman þess virði? Reynir Böðvarsson Skoðun 10 staðreyndir um verðbólgu og ríkisfjármál Konráð S. Guðjónsson Skoðun Læknar, heilbrigðisstarfsfólk og lykill að lausninni Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir Skoðun Krossinn er fallegur Skoðun Vaxtalækkun eða neyðarlög Ragnar Þór Ingólfsson,Ásthildur Lóa Þórsdóttir Skoðun Veðjað á rétta skólann Pawel Bartoszek Skoðun Fögnum á degi líffræðilegrar fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir,Ragnhildur Guðmundsdóttir,Skúli Skúlason,Ole Sandberg,Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir Skoðun Innviðir og orkuskipti Sigurður Ingi Friðleifsson Skoðun Kirkjugarðar, minningarreitir og eða grafreitir Bryndís Haraldsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Þjóðarmorð með vestrænum vopnum Ingólfur Steinsson skrifar Skoðun Hverjir eru alvöru feður og hverjir ekki? skrifar Skoðun Nei þetta getur aldrei gerst á okkar litla Íslandi! Davíð Bergmann skrifar Skoðun Er allt í góðu? Reynir Böðvarsson skrifar Skoðun Kirkjugarðar, minningarreitir og eða grafreitir Bryndís Haraldsdóttir skrifar Skoðun Vaxtalækkun eða neyðarlög Ragnar Þór Ingólfsson,Ásthildur Lóa Þórsdóttir skrifar Skoðun Innviðir og orkuskipti Sigurður Ingi Friðleifsson skrifar Skoðun Veðjað á rétta skólann Pawel Bartoszek skrifar Skoðun Er eitt næturgaman þess virði? Reynir Böðvarsson skrifar Skoðun Læknar, heilbrigðisstarfsfólk og lykill að lausninni Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir skrifar Skoðun 10 staðreyndir um verðbólgu og ríkisfjármál Konráð S. Guðjónsson skrifar Skoðun „Naktir elskendur, Helga og Bjarni, liggja í faðmlögum, handleggjabenda á rauðum rúmfötum, umvafin mildri birtu“ Sigþór U. Hallfreðsson skrifar Skoðun Krossinn er fallegur skrifar Skoðun Þetta reddast eða hvað? Marinó G. Njálsson skrifar Skoðun Að gráta í rigningunni - og dansa Jón Þór Ólafsson skrifar Skoðun „Smækkunar“gler Viðskiptaráðs Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Ekki henda! Eyjólfur Pálsson skrifar Skoðun Break á ólympíuleikunum og önnur gildi í dansi Brynja Pétursdóttir skrifar Skoðun Frigg nemendagrunnur – bylting í íslensku skólastarfi Þórdís Jóna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Opið bréf til stjórnarformanns Haga Björn Sævar Einarsson skrifar Skoðun Alvarlegar afleiðingar kynferðislegrar áreitni á vinnustöðum Dagný Aradóttir Pind skrifar Skoðun Er Helguvík ein af stærstu ruslakistum Íslands? Margrét S. Þórólfsdóttir,Ragnhildur L. Guðmundsdóttir,Þórólfur J. Dagsson skrifar Skoðun Manstu þegar Messenger var ekki til? Aldís Stefánsdóttir skrifar Skoðun „Flestum í Noregi er illa við EES“ Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Óheillaþróun á íslenskum vinnumarkaði Gunnar Sigvaldason,Árni B. Björnsson skrifar Skoðun Að virkja upp í loft Snæbjörn Guðmundsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn, the party of hungry children Ian McDonald skrifar Skoðun Talsmenn tolla gefa engan afslátt Ragnar Sigurður Kristjánsson skrifar Skoðun Samstaða kennara skiptir máli Rakel Linda Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Hvað er fram undan í íslenskum stjórnmálum? Reynir Böðvarsson skrifar Sjá meira
Við Píratar héldum á dögunum málþing um húsnæðismál með það fyrir augum að velta upp spurningunni hvað við getum gert til styttri tíma? Sem og að velta því upp hvort hægt sé að stytta tímalínur og auka mögulega aðgengi að því húsnæði sem þegar er til. Við fengum til okkar góða fyrirlesara frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, Samtökum iðnaðarins og Leigjendasamtökunumð sem lögðu hver fram sinn vinkil á vandamálinu og hvað við getum gert. Við fengum yfirferð. Það er óhætt að segja að umræðan hafi verið lífleg og fróðleg. Í lokin voru pallborðsumræður fyrirlesara og annarra góðra gesta sem gerðu efninu mjög góð skil. Ekki voru öll sammála um lausn vandans en alger samhljómur var um að vandinn er brýnn og nauðsynlegt að leysa hann. Byggjum bara meira Það er ljóst að við þurfum að byggja meira, við erum enn að súpa seyðið af þeim árum upp úr hruninu þar sem ekkert var byggt. Því miður sýna tölurnar það að við erum bara ekki að byggja nóg til að uppfylla eftirspurn og ef horft er nokkur ár fram í tímann benda tölur til að við drögumst enn meira aftur úr. En tímalína byggingaframkvæmda er bara því miður þannig að það sem við byggjum núna mun ekki nýtast fyrr en eftir nokkur ár. Börnum fækkar hlutfallslega hér á landi en öldruðum fjölgar og íbúðaþörfin eykst því stöðugt. Við þurfum því að bregðast við strax en halda uppbyggingunni áfram á sama tíma Húsnæðið er allt of dýrt Það er alveg ljóst að húsnæði er allt of dýrt. Séu síðustu tveir til þrír áratugir skoðaðir hefur húsnæði hækkað margfalt á við verðlag og stór hluti þeirrar þróunar hefur orðið á síðustu 5 árum. Þrátt fyrir að laun hafi líka hækkað umfram verðlag, og hagur þeirra sem eiga húsnæði því vænkast nokkuð, hefur húsnæðisverð hækkað margfalt á við laun. Hagstjórnarákvarðanir hafa þrýst húsnæðisverði upp umfram aðrar verðlagshækkanir. Þeim fækkar sífellt sem eignast eigið húsnæði og æ fleiri eiga tvær, þrjár eða jafnvel enn fleiri íbúðir. Byggjum vel Hvernig sem við tökumst á við vandann getum við ekki leyft okkur að draga úr gæðum húsnæðisins. Við verðum að tryggja að hvort tveggja við nýbyggingu og viðhald húsnæðis sé húsnæði hérlendis í stakk búið til að takast á við íslenska veðráttu. Því miður virðist hafa orðið rof í byggingarannsóknum í kjölfar niðurlagningar Rannsóknarstofnunar byggingariðnaðarins auk þess sem verktökum sem starfa áratugum saman og byggja mörg hús fer fækkandi og í stað þeirra koma stök verkefni byggð á undirverktöku. Hættan er sú að þetta hafi í för með sér verri gæði húsnæðis og meiri áhættu fyrir neytendur sem kaupa nýtt húsnæði. Leigjendur í afar slæmri stöðu Á Húsnæðisþinginu kom einnig fram að staða leigjenda er slæm. Mikil hækkun leigu, jafnvel mánaðarlega, lítið öryggi og leigjendur oft að flytja og geta gjarnan ekki tryggt sér húsnæði í þeim hverfum sem þeir vilja. Þetta getur haft slæm áhrif á heilsu leigjenda, valdið kvíða og komið niður á möguleikum til félagslegrar þátttöku og almenns framgangs í lífinu. Það er erfitt að þurfa að leigja húsnæði sem hentar engan veginn þegar ekkert annað býðst. Eftir því sem fleiri eignir rata til þeirra sem eiga eignir fyrir eða lögaðila stækkar sá hópur sem leigir og við verðum að tryggja komandi kynslóðum möguleikann á öruggri búsetu. Annars er hætt við að þær leiti erlendis til að tryggja sér öryggi í húsnæðismálum. Hvað er þá til ráða? Margar tillögur komu að því hvað við ættum að gera núna. Margar liggja þegar fyrir í hvítbók um húsnæðismál, eins og: Hærri fasteignagjöld á íbúðir sem ekki eru nýttar til búsetu Útgreiðsla hlutdeildarlán á framkvæmdatíma, Beina húsnæðisstuðningi að tekjulágum og fyrstu kaupendum frekar en almennum kaupendum Skýra regluverk um gististarfsemi Fjölga byggingarhæfum lóðum Tímabinda uppbyggingarheimildir Styrkja tæknilega grunninnviði Aðrar tillögur snúa að byggingarumhverfi og fjármögnun framkvæmda. Til dæmis voru lækkun endurgreiðslu virðisaukaskatts af vinnu, stytting tímalína og takmarkað aðgengi að hlutdeildarlánum gagnrýnd. Af einföldum tillögum má nefna takmarkanir á hækkun leigu, takmarkanir á skammtímaleigu, aukið aðgengi að félagslegu húsnæði og fleira. Grunnvandamálið er þó að húsnæði á ekki að vera pólitískt þrætuepli heldur þarf að vera víð samstaða á Alþingi og í sveitarstjórum um að vinna hratt og vel að lausnum. Húsnæðismarkaðurinn Sumar af tillögunum þyrfti að útfæra.Aðrar eru þegar til en munu ekki komast til framkvæmda því þær koma ekki frá réttum flokki. En allar þessar tillögur eru líklegar til að draga úr stökkbreytingu á húsnæðis og leiguverði og nauðsynlegt að við sameinumst um að koma sem flestum þeirra til framkvæmda óháð því hvaðan tillögurnar komu upprunalega. Við skuldum okkur sjálfum og komandi kynslóðum tækifæri til að búa sér heimili á Íslandi. Höfundur er varaþingmaður og varabæjarfulltrúi Pírata
„Naktir elskendur, Helga og Bjarni, liggja í faðmlögum, handleggjabenda á rauðum rúmfötum, umvafin mildri birtu“ Sigþór U. Hallfreðsson Skoðun
Fögnum á degi líffræðilegrar fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir,Ragnhildur Guðmundsdóttir,Skúli Skúlason,Ole Sandberg,Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir Skoðun
Skoðun „Naktir elskendur, Helga og Bjarni, liggja í faðmlögum, handleggjabenda á rauðum rúmfötum, umvafin mildri birtu“ Sigþór U. Hallfreðsson skrifar
Skoðun Alvarlegar afleiðingar kynferðislegrar áreitni á vinnustöðum Dagný Aradóttir Pind skrifar
Skoðun Er Helguvík ein af stærstu ruslakistum Íslands? Margrét S. Þórólfsdóttir,Ragnhildur L. Guðmundsdóttir,Þórólfur J. Dagsson skrifar
„Naktir elskendur, Helga og Bjarni, liggja í faðmlögum, handleggjabenda á rauðum rúmfötum, umvafin mildri birtu“ Sigþór U. Hallfreðsson Skoðun
Fögnum á degi líffræðilegrar fjölbreytni Rannveig Magnúsdóttir,Ragnhildur Guðmundsdóttir,Skúli Skúlason,Ole Sandberg,Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir Skoðun