Laugardagur til lukku 3. desember 2006 12:45 Laugardagur, Ian McEwan Þýðing: Árni Óskarsson Bjartur * * * * * Meistaraleg þýðing á mikilvægu og merku verki Laugardagur Ian McEwan jók enn hróður þessa breska sagnaskáld þegar skáldsagan kom út í fyrra. Ástæðan var einföld, ekki aðeins var Ian fullsamdur að listilega spunnu plotti í söguna sem hvílir öll í kringum einn ás, dag í lífi miðaldra heilaskurðlæknis í London skömmu fyrir innrásina í Írak, heldur var sagan fantalega vel skrifuð og hugsuð í hugarþeli læknisins. Frásögnin speglaði í senn hversdagsleg viðbrögð á sólbjörtum degi, stór tíðindi í nánd við hann, átök á innra og ytra sviði í lífi og þrautþjálfað klínisk innsæi vísindamanns í það flókna fyrirbæri sem heilinn er. Það er aftur ekki fyrir neina aukvisa í enskri tungu að snúa sögunni á íslenskt mál. Ian þenur sig í spennandi frásögn sem heimtar skýra innsýn í íslenskt mál, ríka tilfinningu fyrir hrynjandi í frásögn og þolinmæði til að elta uppi læknisfræðileg heiti sem sagan er uppfull af. Hér eru margir undra snúnir kaflar, snúnari en aðrir. Löng lýsing á skvass-leik, stemningslýsingar úr miðborg Lundúna sem reynast í verki þýðanda svo raunsannar að lyktin laumast að okkur aftur sem þekkjum hana. Útgáfa Bjarts á þýðingu Árna Óskarssonar sætir því verulegum tíðindum og Árna mikill sómi búinn með þessu erfiða verki sem hann leysir á undra sannfærandi hátt. Það er engum blöðum um það að fletta að laugardagur er mikilvægt verk með þungu erindi - ekki aðeins fyrir breta - heldur líka fyrir allar þær þjóðir sem fylgdu hinum staðfestu. Snörp umræða í verkinu milli læknisins og ungra dóttur hans um stríðið og hvaða afleiðingar það getur haft vekur lesanda hroll - allt það sem þau sjá mögulega fara illa hefur hrunið í þá átt. Þá er Ian ekki síður að kryfja lifsviðhorf millistéttarinnar bresku, mannúð hennar og yfirlæti sem alltaf er í bland. Sú lýsing er raunsönn um margt þó hún lúti virkum ferlum í enskum skáldskap: tignun á hinni aðkomnu konu sem hér er keltnesk en hefur hið fínlega dökka yfirbragð sem þeir snobba svo yfir, tignun á skorðuðum lífsháttum menntaðra millistétta, skáldskap, bresku blúshefðinni - þessu sjálfsagða grobbi sem þeir fara svo vel með en skín alltaf í gegn um kurteisi þeirra og gamansemi. Ian hefur alltaf sótt sum brögð í byggingu skáldsagna sinna í spennusögur, hin afdrifaríku átök sem söguheimur hans flytur að eins á stóru fljóti með óhjákvæmilegu slysi og hörmung. Hann dregur örlög persóna sinna saman af skarpskyggni og miskunnarleysi og gefur þeim sjálfum innsýn inn í örlög sem bíða þeirra. Lesandinn fær í sinn hlut kjöt og bein, hugleiðingar sem eru margvíslegar og útpældar, það er mikill matur í þessari sögu. Það er árangur af löngu og þroskuðpu ferli Ians í skaldsakp sínum: mjór var mikils vísir þegar Cement garden tók að fara milli manna á áttunda áratugnum í Picador-útgáfunni. Snöggt eftir það virtist alls óvíst hvert Ian ætlaði sér: sjóvarpshandrit, smásögur, líbretto - en svo einhenti hann sér í skáldsöguna. Það er ástæðulaust að finn að þessari þýðingu. Bjartur hefur ekki gætt að orðskiptum á nokkrum stöðum. verk eftir Bridget Reilly á heimili læknishjónanna er ekki eftirprentun heldur þrykk. Það er fengur af þessari meistarlega sömdu og frábærlega þýddu sögu á íslenskan bókamarkað. Og nú er bara að njóta. Páll Baldvin Baldvinsson Mest lesið Spjótin hætta ekki að beinast að Blake Lively Lífið Stórstjörnur og lúðrasveit í brúðkaupi Fanneyjar og Teits Lífið Vala Grand gengin út Lífið Jökull í Kaleo í Glæstar vonir Bíó og sjónvarp Eurovision 2025 verður haldið í Basel eða Genf Lífið „Þetta er enginn helvítis félagskvíði, það bara þolir mig enginn“ Áskorun Lil Curly og Brynja ekki lengur bara vinir Lífið Segist standa með Helga Magnúsi gegn hótunum Lífið Brad Pitt stoppaði í hamborgara í Dalakofanum Lífið Byrjaði í smábrotum en vatt svo upp á sig Lífið Fleiri fréttir Forstöðumaðurinn fannst í Salnum Óður til kvenlíkamans í öllu sínu veldi Óli Egils snýr sér að Ladda eftir Bubba Snæbjörn nýr leikhússtjóri í Tjarnarbíói Allt á fullri ferð á Húsavík um helgina Guðrún Jóhanna nýr skólastjóri Söngskólans Umræða um feðraveldi og karlrembu skekur djassbransann Útlit fyrir bíólausa Akureyri Komið að endalokum eftir 25 ár Kanónur með listræna þrennu á Flateyri „Leiðin verður að vera óviss svo vel sé“ „Ég lofa miklu blóði“ Gera grín að bransanum með „virtustu verðlaunum heims“ Fjöldamet á stærstu listasýningu í sögu Hornafjarðar Sjá meira
Laugardagur Ian McEwan jók enn hróður þessa breska sagnaskáld þegar skáldsagan kom út í fyrra. Ástæðan var einföld, ekki aðeins var Ian fullsamdur að listilega spunnu plotti í söguna sem hvílir öll í kringum einn ás, dag í lífi miðaldra heilaskurðlæknis í London skömmu fyrir innrásina í Írak, heldur var sagan fantalega vel skrifuð og hugsuð í hugarþeli læknisins. Frásögnin speglaði í senn hversdagsleg viðbrögð á sólbjörtum degi, stór tíðindi í nánd við hann, átök á innra og ytra sviði í lífi og þrautþjálfað klínisk innsæi vísindamanns í það flókna fyrirbæri sem heilinn er. Það er aftur ekki fyrir neina aukvisa í enskri tungu að snúa sögunni á íslenskt mál. Ian þenur sig í spennandi frásögn sem heimtar skýra innsýn í íslenskt mál, ríka tilfinningu fyrir hrynjandi í frásögn og þolinmæði til að elta uppi læknisfræðileg heiti sem sagan er uppfull af. Hér eru margir undra snúnir kaflar, snúnari en aðrir. Löng lýsing á skvass-leik, stemningslýsingar úr miðborg Lundúna sem reynast í verki þýðanda svo raunsannar að lyktin laumast að okkur aftur sem þekkjum hana. Útgáfa Bjarts á þýðingu Árna Óskarssonar sætir því verulegum tíðindum og Árna mikill sómi búinn með þessu erfiða verki sem hann leysir á undra sannfærandi hátt. Það er engum blöðum um það að fletta að laugardagur er mikilvægt verk með þungu erindi - ekki aðeins fyrir breta - heldur líka fyrir allar þær þjóðir sem fylgdu hinum staðfestu. Snörp umræða í verkinu milli læknisins og ungra dóttur hans um stríðið og hvaða afleiðingar það getur haft vekur lesanda hroll - allt það sem þau sjá mögulega fara illa hefur hrunið í þá átt. Þá er Ian ekki síður að kryfja lifsviðhorf millistéttarinnar bresku, mannúð hennar og yfirlæti sem alltaf er í bland. Sú lýsing er raunsönn um margt þó hún lúti virkum ferlum í enskum skáldskap: tignun á hinni aðkomnu konu sem hér er keltnesk en hefur hið fínlega dökka yfirbragð sem þeir snobba svo yfir, tignun á skorðuðum lífsháttum menntaðra millistétta, skáldskap, bresku blúshefðinni - þessu sjálfsagða grobbi sem þeir fara svo vel með en skín alltaf í gegn um kurteisi þeirra og gamansemi. Ian hefur alltaf sótt sum brögð í byggingu skáldsagna sinna í spennusögur, hin afdrifaríku átök sem söguheimur hans flytur að eins á stóru fljóti með óhjákvæmilegu slysi og hörmung. Hann dregur örlög persóna sinna saman af skarpskyggni og miskunnarleysi og gefur þeim sjálfum innsýn inn í örlög sem bíða þeirra. Lesandinn fær í sinn hlut kjöt og bein, hugleiðingar sem eru margvíslegar og útpældar, það er mikill matur í þessari sögu. Það er árangur af löngu og þroskuðpu ferli Ians í skaldsakp sínum: mjór var mikils vísir þegar Cement garden tók að fara milli manna á áttunda áratugnum í Picador-útgáfunni. Snöggt eftir það virtist alls óvíst hvert Ian ætlaði sér: sjóvarpshandrit, smásögur, líbretto - en svo einhenti hann sér í skáldsöguna. Það er ástæðulaust að finn að þessari þýðingu. Bjartur hefur ekki gætt að orðskiptum á nokkrum stöðum. verk eftir Bridget Reilly á heimili læknishjónanna er ekki eftirprentun heldur þrykk. Það er fengur af þessari meistarlega sömdu og frábærlega þýddu sögu á íslenskan bókamarkað. Og nú er bara að njóta. Páll Baldvin Baldvinsson
Mest lesið Spjótin hætta ekki að beinast að Blake Lively Lífið Stórstjörnur og lúðrasveit í brúðkaupi Fanneyjar og Teits Lífið Vala Grand gengin út Lífið Jökull í Kaleo í Glæstar vonir Bíó og sjónvarp Eurovision 2025 verður haldið í Basel eða Genf Lífið „Þetta er enginn helvítis félagskvíði, það bara þolir mig enginn“ Áskorun Lil Curly og Brynja ekki lengur bara vinir Lífið Segist standa með Helga Magnúsi gegn hótunum Lífið Brad Pitt stoppaði í hamborgara í Dalakofanum Lífið Byrjaði í smábrotum en vatt svo upp á sig Lífið Fleiri fréttir Forstöðumaðurinn fannst í Salnum Óður til kvenlíkamans í öllu sínu veldi Óli Egils snýr sér að Ladda eftir Bubba Snæbjörn nýr leikhússtjóri í Tjarnarbíói Allt á fullri ferð á Húsavík um helgina Guðrún Jóhanna nýr skólastjóri Söngskólans Umræða um feðraveldi og karlrembu skekur djassbransann Útlit fyrir bíólausa Akureyri Komið að endalokum eftir 25 ár Kanónur með listræna þrennu á Flateyri „Leiðin verður að vera óviss svo vel sé“ „Ég lofa miklu blóði“ Gera grín að bransanum með „virtustu verðlaunum heims“ Fjöldamet á stærstu listasýningu í sögu Hornafjarðar Sjá meira