Góðir sláttumenn gengu í augun á kvenfólkinu Gunnþóra Gunnarsdóttir skrifar 28. nóvember 2015 11:30 Bókin hans Bjarna kom út um göngur og lendir í jólabókaflóðinu þó að hún snúist um íslenska sláttuhætti. Vísir/Vilhelm Það hefur verið frístundaverk hjá mér að tína saman efni sem tengist slætti,“ segir Bjarni Guðmundsson á Hvanneyri, þegar forvitnast er um nýju bókina hans, Íslenskir sláttuhættir. Þar er haldið til haga ýmsu sem viðkemur amboðunum sem notuð voru við slátt og ekki síður vinnubrögðunum og verklaginu sem beitt var.Vitanlega að keppa Bjarni man daginn sem honum datt þetta verkefni í hug – 27. maí 2001. „Ég á norskan kollega sem hefur verið að fást við svipað efni, við hittumst þennan dag úti í Noregi og þá varð hugmyndin til hjá okkur báðum. Hans bók kom út 5. nóvember í ár en mín um göngurnar. Við vorum samt ekkert að keppa. Eða jú, vitanlega vorum við að keppa! Norðmaðurinn heitir Hans Petter Evensen og lýsir því meira hvernig sláttuhættir Norðmanna eru í dag því hefðin er lifandi meðal þeirra og þeir eru meðvitaðir um að sláttur með orfi og ljá getur verið liður í góðri umhverfishirðu og í að umgangast náttúruna af varúð auk þess að vera hrein líkamsrækt.“Hinar séríslensku þúfur Bjarni telur sláttuamboð Íslendinga hafa um aldir verið svipuð þeim sem landnámsmenn tóku með sér hingað. „Aðgangur að járni var svo takmarkaður hér og það varð aldrei til hefð sérhæfingar í ljáasmíði eins og í nágrannalöndum okkar. En bylting varð í kringum 1870 þegar hingað komu ljáblöð frá Bretlandi sem ekki þurfti að eldbera til dengingar, slátturinn með þeim varð miklu léttari og afköstin meiri en með þeim gömlu, þetta voru ljáblöðin, lénin, sem Torfi Bjarnason, seinna kenndur við Ólafsdal, hlutaðist til um að fá.“ Önnur bylting varð um 1930 þegar Íslendingar fengu ljái frá Noregi. Þeir voru kenndir við Árna G. Eylands sem flutti þá til landsins og Eylandsljáir hafa verið notaðir fram að þessu,“ að sögn Bjarna. Þannig varð þróun í slætti gegnum aldirnar en hún mótaðist af skorti á tré og járni og ekki síður hinum séríslensku þúfum í landinu.“ Bjarni hefur rýnt í hvernig menn brýndu ljáina, það fór eftir ljáagerðum og héraðsbundnum hefðum. Hvernig mönnum beit var stundum sett í samhengi við kvenhylli, að sögn Bjarna. „Góðir sláttumenn gengu náttúrlega í augun á kvenfólkinu. Sláttumaður sem var búinn að slá allt sumarið var líka orðinn svo fallega vaxinn að nú á tímum hefði hann fengið stig fyrir það. Eins og sést raunar á kápumyndinni, þar eru fjallmyndarlegir og stæltir menn að slá.“ Menning Mest lesið Hefur gefið út tvö hundruð lög á fimm mánuðum Lífið Heitustu hinsegin pör landsins Lífið „Þetta er enginn helvítis félagskvíði, það bara þolir mig enginn“ Áskorun Byrjaði í smábrotum en vatt svo upp á sig Lífið Krakkatían: Teiknimyndir, mjólkurvörur og tölvuleikir Lífið Dóttir Snæfríðar og Högna komin með nafn Lífið Ekki búið spil Lífið Dró Antonio grunlausan með sér í Gamla bíó Lífið Harðfisk-, laxa- og beikonís á Ísdeginum í Hveragerði Lífið Randy er litríkasti gaurinn í hinni geggjuðu Pittsburgh Lífið Fleiri fréttir Forstöðumaðurinn fannst í Salnum Óður til kvenlíkamans í öllu sínu veldi Óli Egils snýr sér að Ladda eftir Bubba Snæbjörn nýr leikhússtjóri í Tjarnarbíói Allt á fullri ferð á Húsavík um helgina Guðrún Jóhanna nýr skólastjóri Söngskólans Umræða um feðraveldi og karlrembu skekur djassbransann Útlit fyrir bíólausa Akureyri Komið að endalokum eftir 25 ár Kanónur með listræna þrennu á Flateyri „Leiðin verður að vera óviss svo vel sé“ „Ég lofa miklu blóði“ Gera grín að bransanum með „virtustu verðlaunum heims“ Fjöldamet á stærstu listasýningu í sögu Hornafjarðar Sjá meira
Það hefur verið frístundaverk hjá mér að tína saman efni sem tengist slætti,“ segir Bjarni Guðmundsson á Hvanneyri, þegar forvitnast er um nýju bókina hans, Íslenskir sláttuhættir. Þar er haldið til haga ýmsu sem viðkemur amboðunum sem notuð voru við slátt og ekki síður vinnubrögðunum og verklaginu sem beitt var.Vitanlega að keppa Bjarni man daginn sem honum datt þetta verkefni í hug – 27. maí 2001. „Ég á norskan kollega sem hefur verið að fást við svipað efni, við hittumst þennan dag úti í Noregi og þá varð hugmyndin til hjá okkur báðum. Hans bók kom út 5. nóvember í ár en mín um göngurnar. Við vorum samt ekkert að keppa. Eða jú, vitanlega vorum við að keppa! Norðmaðurinn heitir Hans Petter Evensen og lýsir því meira hvernig sláttuhættir Norðmanna eru í dag því hefðin er lifandi meðal þeirra og þeir eru meðvitaðir um að sláttur með orfi og ljá getur verið liður í góðri umhverfishirðu og í að umgangast náttúruna af varúð auk þess að vera hrein líkamsrækt.“Hinar séríslensku þúfur Bjarni telur sláttuamboð Íslendinga hafa um aldir verið svipuð þeim sem landnámsmenn tóku með sér hingað. „Aðgangur að járni var svo takmarkaður hér og það varð aldrei til hefð sérhæfingar í ljáasmíði eins og í nágrannalöndum okkar. En bylting varð í kringum 1870 þegar hingað komu ljáblöð frá Bretlandi sem ekki þurfti að eldbera til dengingar, slátturinn með þeim varð miklu léttari og afköstin meiri en með þeim gömlu, þetta voru ljáblöðin, lénin, sem Torfi Bjarnason, seinna kenndur við Ólafsdal, hlutaðist til um að fá.“ Önnur bylting varð um 1930 þegar Íslendingar fengu ljái frá Noregi. Þeir voru kenndir við Árna G. Eylands sem flutti þá til landsins og Eylandsljáir hafa verið notaðir fram að þessu,“ að sögn Bjarna. Þannig varð þróun í slætti gegnum aldirnar en hún mótaðist af skorti á tré og járni og ekki síður hinum séríslensku þúfum í landinu.“ Bjarni hefur rýnt í hvernig menn brýndu ljáina, það fór eftir ljáagerðum og héraðsbundnum hefðum. Hvernig mönnum beit var stundum sett í samhengi við kvenhylli, að sögn Bjarna. „Góðir sláttumenn gengu náttúrlega í augun á kvenfólkinu. Sláttumaður sem var búinn að slá allt sumarið var líka orðinn svo fallega vaxinn að nú á tímum hefði hann fengið stig fyrir það. Eins og sést raunar á kápumyndinni, þar eru fjallmyndarlegir og stæltir menn að slá.“
Menning Mest lesið Hefur gefið út tvö hundruð lög á fimm mánuðum Lífið Heitustu hinsegin pör landsins Lífið „Þetta er enginn helvítis félagskvíði, það bara þolir mig enginn“ Áskorun Byrjaði í smábrotum en vatt svo upp á sig Lífið Krakkatían: Teiknimyndir, mjólkurvörur og tölvuleikir Lífið Dóttir Snæfríðar og Högna komin með nafn Lífið Ekki búið spil Lífið Dró Antonio grunlausan með sér í Gamla bíó Lífið Harðfisk-, laxa- og beikonís á Ísdeginum í Hveragerði Lífið Randy er litríkasti gaurinn í hinni geggjuðu Pittsburgh Lífið Fleiri fréttir Forstöðumaðurinn fannst í Salnum Óður til kvenlíkamans í öllu sínu veldi Óli Egils snýr sér að Ladda eftir Bubba Snæbjörn nýr leikhússtjóri í Tjarnarbíói Allt á fullri ferð á Húsavík um helgina Guðrún Jóhanna nýr skólastjóri Söngskólans Umræða um feðraveldi og karlrembu skekur djassbransann Útlit fyrir bíólausa Akureyri Komið að endalokum eftir 25 ár Kanónur með listræna þrennu á Flateyri „Leiðin verður að vera óviss svo vel sé“ „Ég lofa miklu blóði“ Gera grín að bransanum með „virtustu verðlaunum heims“ Fjöldamet á stærstu listasýningu í sögu Hornafjarðar Sjá meira